ديوان بيدل دهلوي

در معبدي که پاکان از شرم آب گشتند
ما را نخواست غفلت تر دامن وضوئي

چون شمع تا رسيديم در بزمگاه قسمت
ياران نشاط بردند ما داغ شعله خوئي

کاش در کنج عدم بي دردسر مي سوختم
همچو شمعم کرد راه مرگ روشن زندگي

فرصت آوارگي هم يک دو گردش بيش نيست
تا بکي دارد چو سنگت در فلاخن زندگي

تا کجا همکسوت طاوس خواهي زيستن
بيخبر در آبت افگنده است روغن زندگي

دام عجزي در کمين سرکشي خوابيده است
ميکشد انجام ني از بور يا افتادگي

غوطه زن در ناز اگر با عجز داري نسبتي
بر سراپاي تو مي بندد حنا افتادگي

غوطه زن در ناز اگر با عجز داري نسبتي
بر سراپاي تو مي بندد حنا افتادگي

با خرد گفتم چه باشد جوهر فقر و غنا
گفت در هر صورتي نام خدا افتادگي

بذوق دل نفسي طوف خويش کن (بيدل)
تو کعبه در بغلي جابجا چه ميجوئي

بعزم بسملم تيغ که دارد ميل عرياني
که در خونم قيامت ميکند ناز گل افشاني

در آن محفل که بود آينه ام گلچين ديدارش
ادب ميخواست بندد چشم من نگذاشت حيراني

ورق گرداني بيتابيم فرصت نميخواهد
سحر در جيب دارم چون چراغ چشم قرباني

در آنمحضر که بالد کلک رنگ آميزي يادت
نفس با ناله جوشد تا کشد بهزاد خاموشي

بدل گفتم درين مکتب که دارد درس جمعيت
نفس در سرمه خوابانيده گفت استاد خاموشي

عرق بر عارضت هر جا بساط شبنم آرايد
نگه در خانه خورشيد با اختر کند بازي

قلم هرگه بوصف نيش مژگان تو پردازد
چو خون جسته مضمون در رگ نشتر کند بازي

بهر واماندگي سعي ضعيفان در نمي ماند
فسردن مي شود پرواز رنگ از بي پروبالي

بغير وهم که در درسگاه فطرت نيست
منت بهيچ قسم ميدهم چه فهميدي

در فکر خودم معني او جهره گشا شد
خورشيد برون ريختم از ذره شگافي

خون ناشده ره در دل ظالم نتوان برد
جز آب که ديده است زشمشير غلافي

بوحشت برنمي آيم زفکر چشم جادوئي
چو رم دارم وطن در سايه مژگان آهوئي

سر تسليم ميدزدم ببالين پر عنقا
چه سازم در خم نه چرخ پيدا نيست زانوئي

دو عالم معني آشفته حالي در گره دارم
دل افسرده ام مهريست بر طومار گيسوئي

برنگي ناتوانم در تمناي ميان او
که گرداند عيان ما ننگ تصويريم سر موئي

خيال نيستي سير شبستاني دگر دارد
چو شمع کشته سر دزديده ام در کنج زانوئي

نه باغيست اين جا نه گل نه بهار
خيالي در آينه بو کرده ئي

اگر صد سحر از فلک بگذري
همان در نفس جستجو کرده ئي

نناليده ئي جز بکنج دلت
اگر نيستان در گلو کرده ئي

زچشم تنگظرف خود بحسنش برنمي آيم
چسان گرداب گيرد بحر را در حلقه دامي

درين محفل نه آن بيربطي افسرده است دلها را
که يابي احتمال توامي در مغز بادامي

دماغي در هواي پختگي پرورده ام (بيدل)
بمغز فطرتم نسبت ندارد فکر هر خامي

بهار آندل که خون گردد بسوداي گل روئي
ختن فکري که بندد آشيان در حلقه موئي

سحر آهي که جوشد با هواي سير گلزاري
گهر اشکي که غلطد در غبار حسرت کوئي

يقين احتياج دلائل ندارد
در آب افگند سرمه را چشم ماهي

نخواهي شدن منکر آنچه گفتي
دو لب داده در هر حديثت گواهي

زرنگ سايه من بوي چندين نافه مي بالد
ختن پرورد نازم در خيال زلف مشکيني

در آن بساط که موجود بودنست غرض
جو ذره اندکي ما بس است بسياري

در آرزوي دهان تو بسکه دلتنگم
نفس بسينه من ره برد بدشواري

طلسم غنچه هجوم بهار در قفس است
بخون نشين و طرب کن اگر دلي داري

نشسته هر نفس آماده هزار شکايت
گرفتن در لب به که دامن گله گيري

در سراغ فرصت گم کرده ميسوزم نفس
رفته شمع از بزم و بالي ميزند پروانه ئي

در کليد سعي اميد گشاد کار نيست
از شکست دل مگر پيدا کنم دندانه ئي

سبحه تا باقيست زاهد در شمار کام باش
ما و خط ساغري و لغزش مستانه ئي

در عالم فرصت چقدر قافيه تنگست
مورست سيه پيشتر از ماتم پيري

هيهات باين حلقه در دل نگشودند
رفتند جوانان همه نامحرم پيري

برهوس نشو و نما مفت خيالست بقا
ورنه در اقليم فنا ياس ندارد هنري

گرم داري در عدم هنگامه سير خيال
ني بجائي ميروي و ني زجائي ميرسي

در سعي طلب چشم بفرصت نتوان دوخت
برق آينه دار است مبادا مژه پوشي

(بيدل) گذشت عمرو نه ئي فارغ از امل
بگسيخت رشته و تو همان در کشاکشي