ديوان بيدل دهلوي

آنقدر وامانده عجزم که مجنون مرا
از ضعيفي ناله در زنجير نتوان يافتن

مژده اي غفلت که در بزم کرم بار قبول
جز بقدر تحفه تقصير نتوان يافتن

کاسه انعام گردون چون حباب از بس تهيست
چشم گوهر هم در آنجا سير نتوان يافتن

وضع همواري مخواه از طينت ظالم سرشت
جوهر آينه در شمشير نتوان يافتن

من باين عجز نفس عمريست سامان کرده ام
شورنيرنگي که در زنجير نتوان يافتن

ندانم در کمين انتظار کيستم يارب
زبالين ميدهد امشب پر پروانه خواب من

عرقها دارد آنشمع حيا ليک از نظر پنهان
بتمکيني که آتش نيست در سنگ آنقدر پنهان

چه امکانست گرد وحشتم از دل برون جوشد
تحيررشته ئي چون موج دارم در گهر پنهان

زموي خود خروش چيني از شرم صفير من
صداي کاسه چشمست در تار نظر پنهان

عمرها در پرده بود اسرار وهم ما و من
صيقل زنگار اين آينه شد آخر کفن

با اقامت ما نفس سرمايگان بي نسبتيم
دامني دارد غبار صبح در آهن شکن

قيد جسماني گوارا کرد افسون معاش
بهر آب و دانه خلقي در قفس دارد وطن

آنهوس منزل که باغ جنتش ناميده اند
رنگها چيده است ليکن در غبار وهم و ظن

غرور خودنمائي تا کنيم از يکدگر پنهان
چو شمع کشته در نقش قدم کرديم سر پنهان

چو ياقوت از فسون اعتبار ما چه ميپرسي
زياس آبرو داريم آتش در جگر پنهان

خيالش آنقدر پيچيده است اجزاي امکانرا
که دارد سنگ هم در دل چراغان شرر پنهان

رهت اگر فگند حرص در زمين طمع
زآبرو بگذر خاکش از عرق نم کن

تو محرم نشه فرصت شناسي نيستي ورنه
بصد فردوس دارد ناز در زندان خود بودن

خيال سدره و طوبي نياز طاق نسيان کن
نگاهي بايدت در سايه مژگان خود بودن

کمان قبضه اسرار يکتائي بزه دارد
مقيم گوشه تحقيق در ميدان خود بودن

در انتظار که محوم که همچو پرتو شمع
نشسته است زخود رفتنم حوالي من

همتت در ترک اسباب اينقدر عاجز چراست
ميشود افگندن بارت مکر برداشتن

گر چنين نيرنگ حرصت دشمن آسودگيست
خاک شو در منزل از گرد سفر برداشتن

چشم زخم خود نمائي را نمي باشد علاج
اي شرر بايد همان در سنگ پنهان زيستن

همچو شمع از عشرت اين انجمن غافل مباش
گل بسر ميخواهد آتش در گريبان زيستن

کسوت مرگم نقاب غفلت ديدار نيست
در کفن دارد نگاه پير کنعان زيستن

نعمت الوان دنيا نيست در خورد تميز
بي خس جاويد بايد جوع دندان زيستن

بزم امکانست (بيدل) غافل از مردن مباش
خضر اگر باشي در اينجا نيست امکان زيستن

گر باين واماندگي مطلق عنان خواهم شدن
گام اول در رهت سنگ نشان خواهم شدن

جبهه من در کمين سجده فرسوده است ليک
عالمي را قبله ام گر آستان خواهم شدن

غير جيب بيخودي خلوتگه آرام نيست
در شکست رنگ چون آتش نهان خواهم شدن

اشک مجنونم تسلي در مزاجم تهمتيست
از چکيدن گر فرو ماندم روان خواهم شدن

گل قيامت چيدن در شگفتگي دارد
غنچه گرد و ايمن باش خنده ميزند گردن

خلق ميکشد يکسر رنج در خور طاقت
تا سري زدوش افتد کاش بشکند گردن

تيغ بر کف ايستاده است صرصر اجل (بيدل)
همچو شمع در هر جا سر برآورد گردن

گرچه جز ذکرت نميگنجد حديثي در زبان
چون نگينم جاي نام تست خالي بر زبان

نغمه من اضطراب ايجاد ساز عالمي است
عمرها شد چون سخن پر ميزنم در هر زبان

تا برنگ خانه چشم ايمن از آفت شوي
به که باشد همچو مژگانت برون در زبان

عجر ما (بيدل) بتقريري دگر محتاج نيست
موج در عرض شکست خود بود يکسر زبان

خودنمائي گر باين خجلت عرق سامان شود
عکس در آينه غواص حيا خواهد شدن

شوق طاوست (بيدل) بيضه ميبايد شکست
صد در فردوست از يکعقده واخواهد شدن

کرد حرف بي نشانم عالمي راتر زبان
همچو عنقا آشياني بسته ام در هر زبان

وصف آنخط شوخي ئي دارد که در انديشه اش
ميدواند ريشها موج رگ گل بر زبان

به که عاشق حسرت ديدار در دل بشمرد
موج سيلابست اگر جوشد زچشم تر زبان

اهل معني يکقلم در ضبط اسرار خوداند
موج ممکن نيست بيرون آرد از گوهر زبان

راحت اهل سخن در بي سخن گرديدنست
غير خاموشي ندارد بالش و بستر زبان

راز کمظرفان نمي پوشد هجوم احتياج
ميکشد در تشنگيها از صدا ساغر زبان

لب ما پرده در راز تمنا نشود
ناله هر چند گريبان طلب آيد بيرون

گر قناعت را تواني داد سامان نگين
پشت ناخن نيز دارد در کفت شان نگين

گر همين ساز گرفتاريست بال اشتهار
دام هم در راه ما چيد است دوکان نگين