ديوان بيدل دهلوي

عاقبت سرکشيم سجده فروشيها کرد
در دم تيغ سپر داشته ام همچو هلال

نشود عرض کمالم کلف چهره عجز
در بغل آينه نگذاشته ام همچو هلال

در آن معرض که جوشد شور محشر
قيامت هم تو خواهي بود با دل

فسردن (بيدل) از بيدرديم نيست
چو موج گوهرم در زير پا دل

(بيدل) مژه مگشاي که در عالم عبرت
کس سود نديده است بنقصان تغافل

سنگي چو گوهر نبستيم بر دل
از صبر ديديم در بحر ساحل

چون شمع ما را با عجز نازيست
سر بر هوائيم تا پاست در گل

ني دهر باليدني خلق جوشيد
چندانکه جستيم دل بود در دل

عشق بيخود زخودم ميبرد و مي آرد
رنگ در دعوي پرواز ندارد پر و بال

اي اشک ريزان عرق تدبير عرض خلوتي
مشت غبارم ميرسد وضع پريشان در بغل

آه قيامت قامتم آسان نمي افتد زپا
اين شعله هر جا سرکشد دارد نيستان در بغل

دارد زيانگاه جسد تشويش «حبل من مسد»
زين کافرستان جسد بگريز ايمان در بغل

ديده يعقوب و بوي يوسف اينجا حاضر است
در وصال هجر مجبوريم کنعانست دل

با همه آزادي از الفت گريبان ميدريم
در کجا نالد نفس زين غم که زندانست دل

مفت موهومي شمر (بيدل) طفيل زيستن
در خيال آباد خود روزي دو مهمانست دل

آدمي را تا نفس باقيست بايد سوختن
پاس مطلب آتشي داده است در چنگش زدل

خامي فطرت دل ما را بداغ وهم سوخت
ايخداآتش فتد در عالم ننگش زدل

چون نفس (بيدل) چه خواهد جز فغان برداشتن
آن ترازوئي که باشد در نظر سنگش زدل

گر کند طاوس حيرت خانه اسباب گل
دستگاه رنگ او بيند همان در خواب گل

آفت ايجاد است ساز زندگي هشيار باش
از طراوت خانه دارد در ره سيلاب گل

فيض خاموشي بياد لب گشودنها مده
اي زخود غافل همين در غنچه دارد آب گل

گلشن داغيم از نشو و نماي ما مپرسن
در بهار ما زآتش ميشود سيراب گل

دارد گداز غفلتت بر خود نظر واکردني
اي سنگ تا کي داشتن آينه پنهان در بغل

مشکل دماغ يوسفت پيمانه شرکت کشد
گيرد زليخايش ببر يا پير کنعان در بغل

سودائي داغ ترا از شام نوميدي چه غم
پروانه بزم وفا دارد چراغان در بغل

رسواي آفاقم چو صبح از شوخي داغ جنون
چون آفتاب آينه ئي پوشيد نتوان در بغل

گريد بحال آگهي کز غفلت نامحرمي
چون چشم اعمي کرده ام آينه پنهان در بغل

اي کارگاه وهم و ظن نشگافتي رمز سخن
اينجا ندارد پيرهن جز شخص عريان در بغل

(بيدل) ندارد بزم ما از دستگاه عافيت
چشمي که گيرد يگدمش چون شمع مژگان در بغل

اي ستمگر بر درشتي ناز رعنائي مچين
در نظرها ميخلد هر چند باشد خار گل

عافيت مفتست اگر در ضبط خود کوشد کسي
چون پريشان شد نگردد جمع دير بار گل

در گلستاني که شرم آئينه دار ناز اوست
محو شبنم ميشود از شوخي اظهار گل

از خموشي پرده دار شوخي حسن است عشق
ميکند بلبل نهان در غنچه منقار گل

جلوه در پيشست تشويش دگر انشا مکن
هر کجا باشد همان بر رنگ دارد کار گل

بسرخ وزرد منازيد زير چرخ کبود
که جامه هر چه بود ماتمي است در خم نيل

آرزو بيتاب شد ساز بياني يافتم
چون جرس در دل طپدنها زباني يافتم

بي نيازي در کمين سجده تسليم بود
تا زمين آئينه گرديد آسماني يافتم

کوشش غواص دل صد رنگ گوهر ميکشد
غوطه در جيب نفس خوردم جهاني يافتم

دستگاه جهد فهميدم دليل امن نيست
بال و پر در هم شکستم آشياني يافتم

ياس در راه چو تو اميد بي سامان نبود
آرزوي رفته را هم کارواني يافتم

کثرتي بسيار در اثبات وحدت گشت صرف
عالمي را جمع کردم کاينقدر يکتا شدم

وسعت دل ننگ دارد عرصه خودداريم
در نظر يکسر رم آهوست تا صحرا شدم

عافيت در جلوگاه بي نشاني بود و بس
رنگ تا گل کرد غارتگاه شوخيها شدم

آمد زگلشن ناز آن جوهر تبسم
دل در کف تغافل گل بر سر تبسم

خط جوش خضر دارد بر چشمه خيالش
يا خفته خاکساري سر بر در تبسم

زنهار جرعه ناز از رنگ پا نگيري
خون ميکني چو مينا در ساغر تبسم

اي آه خفته در خون خاک ادب مبارک
آن غنچه تغافل دارد سر تبسم

آن به که شبنم ما زين باغ پرفشاند
چون اشک پر غريبيم در کشور تبسم

در خمارآباد امکان ساغر ديگر کجاست
التفاتي واکشم زانچشم و مستيها کنم

حاشا که بشکنم مژه در ديده کسي
گر مو شوم که بيش زموي بدن نيم