ديوان بيدل دهلوي

گردباد شوقم عمريست در دشت جنون
خيمه ام چون چرخ بر سرگشتگي استاده است

در جگر هر قطره خونم شرار ديگر است
کرده ام از شعله شوقت چراغان زير پوست

ميروم چون آبله مژگان خاري تر کنم
در رهت تا چند دزدم چشم گريان زير پوست

در هواي نشتر مژگان خواب آلوده ئي
موج خونم شد رگ خواب پريشان زير پوست

عاشقان در حسرت ديدار سامان کرده اند
پرده چشمي که دارد شور طوفان زير پوست

بسکه در بزم توام حسرت جنون پيمانه است
هر کرا رنگي بگردد لغزش مستانه است

اهل معني از حوادث مست خواب راحت اند
شور موج بحر در گوش صدف افسانه است

در دماغ هر دو عالم سوختن پر ميزند
شمع اين ويرانها خاکستر پروانه است

گر بخود دستي فشانم فارغ از آرايشم
همچو گيسوي بتان در آستينم شانه است

در خراش زخم عرض رونق دل ديده ام
چشمه آئينه را جوهر هجوم سنبل است

نالها در پرده ساز جنون دزديده ام
خفته شير بيشه ما را نيستان زير پوست

در غبار بيدلان دام نزاکت چيده اند
کيست دريابد که ليلي پرده دار محمل است

ديده تنها کاسه دريوزه ديدار نيست
از طپش در هر بن مويم هجوم سائل است

هيچ موجودي بعرض شوق ناقص جلوه نيست
ذره هم در رقص موهومي که دارد کامل است

ما سبکروحان اسير سادگيهاي دليم
عکس را در آئينه موج صفا زنجير پاست

بيشتر در طبع پيران آشيان دارد امل
حرص سودا پيشه را قد دو تا زنجير پاست

(بيدل) از کيفيت ذوق گرفتاري مپرس
من سري دزديده ام در هر کجا زنجير پاست

جيب هستي چون سحر غارتگر چاک است و بس
رشته آمال ما بيهوده در بند رفوست

بسکه در راهت عرقريز خجالت مرده ايم
گر ز خاک ما تيمم آب بر دارد وضوست

تا بخود جنبد نفس صد رنگ حسرت ميکشم
در کف انديشه جسم ناتوانم کلک موست

فکر نازک گشت (بيدل) مانع آسايشم
در بساط ديده اينجا دور باش خواب موست

بعد مرگم شام نوميدي سحر آورده است
خاک گرديدن غباري در نظر آورده است

در محبت آرزوي بستر و بالين کراست
چشم عاشق جاي مژگان نيشتر آورده است

صد چمن عشرت بفتراک طپيدن بسته ايم
حلقه دام که ما را در نظر آورده است

ابتدا و انتها در سوختن گم کرده ايم
هرچه دارد شمع از هستي بسر آورده است

بفکر دل لبم از ربط قيل و قال گذشت
چسان نفس کشم آئينه در خيال گذشت

ز هيچ جلوه بتحقيق چشم نکشوديم
شهود آينه در عالم مثال گذشت

بفکر نسيه موهوم نقد نيز نماند
مپرس در غم مستقبلم چه حال گذشت

که دارد جوهر غرض اقامت
فلک تا ماه نو پا در رکابست

برو اي سايه در خورشيد گم شو
سياهي کرد نت داغ حجابست

گر بساط راحت جاويد بايد چيدنت
يک نفس مقدار در آئينه دل جابس است

عرض هستي گر باين خجلت کشايد بال ناز
گرد پروازت همان در بيضه عنقا بس است

در بساط دهر کم فرصت چه پردازد کسي
بهر خجلت گر نباشد حاجت استغنا بس است

حاجت سنگ حوادث نيست در آزار ما
موي سر چون کاسه چيني شکست مابس است

خجالت در مزاج بوي گل مي پرورد شبنم
بآن طرز سخن يعني نسيم برگ نسرينت

شکوه جلوه ات جز در فضاي دل نميگنجد
جهان پرگردد از آئينه تا خالي شود جايت

توان در موج ساغر غوطه زدا ز نقش پيشاني
بمستي گر دهد فرمان نگاه نشه پيمايت

فروغ شمع هم مشکل تواند رنگ کرداندن
در آن محفل که منع دور ساغر باشد ايمايت

هواخواه تو اکسير سعادت در بغل دارد
نفس بودم سحر گل کردم از فيض دعاهايت

تهي از سجده شوقت سرموئي نمي يابم
سراپا در جبين مي غلطم از ياد سراپايت

بي ادب بنياد هستي عافيت در بار نيست
غير ضبط خود شکست موج را معمار نيست

به هرزه بال ميفشان درين چمن (بيدل)
که هر طرف نگري جز در قفس وا نيست

از تاب و تب حسرت ديدار مپرسيد
در ديده چو شمعم نگهي پرزد و خس ريخت

دنباله دو قلقل ميناي رحيليم
اين باده جنون داشت که در جام جرس ريخت

تا بکي زير فلک داغ طفيلي بودن
نبري رنج در انخانه که مهماني هست

گر تأمل قفس بيضه طاوس شود
در شبستان عدم نيز چراغاني هست

خار خار حسرت ديدار طوفان ميکند
صد ني مژگان نگه در ديدها خواهد شکست

عقل اگر دربارگاه عشق مي لافد چه باک
بر در سلطان سر چندين گدا خواهد شکست

در شکست آرزو تعمير چندين آبروست
شبنم ايجاد است اگر موج هوا خواهد شکست

در بياباني که ناپيداست راه و منزلش
ميرود گرد من از خود تا کجا خواهد شکست