ديوان بيدل دهلوي

(بيدل) بتو در هيچ مکان راه نبرديم
آئينه سرابست که تمثال تو دور است

در وادي سوق يقين صد طور موسي آفرين
خاکستري پروانه ئي محو چراغ ايمنت

هر جا برون جوشيده ئي خود را بخود پوشيده ئي
در نور شمعت مضمحل فانوسي پيراهنت

ما اسيران همچنان زنداني آن کاکليم
گر همه صد در زيک ديوار خندد شانه ات

ايدل ديوانه کارت باغم عشق اوفتاد
در چه مزرع کشت ذوق سينه چاکي دانه ات

(بيدل) از صبط نفس مگذر که در بزم حضور
شمع را گل ميکند بيتابي پروانه ات

بيمردمک از جوهر نظاره اثر نيست
در ظلمت زنگ آئينه پرداخت نورت

بگذار که در پرده مهلتکده جسم
طوفان نفسي راست نمايد بتنورت

در چشم کسان چون مژه تا چند خليدن
کم نيست سياهي که نمايند زتو دورت

با دلق کهن ساز که در ملک تعين
عريان نکند پوشش سنجاب و سمورت

(بيدل) چه کمال است که در عالم ايجاد
دادند همه چيز و ندادند شعورت

عمرها شد که بتقويم شرف مينازد
سال و ماه همه در سايه ماه و سالت

سايه را وهم بقا در عجز خوابانيده است
ورنه يک گام از خودت آنسو جهان کبرياست

شبنم اين باغ مژگاني ندارد در نظر
گر تو برخيزي زخود برخاستنهايت عصاست

خيرها را جلوه شر ميدهد چرخ دورنگ
پشت کاغذ در نظر چپ مينمايد نقش راست

اين جمله دلايل که زتحقيق تو گل کرد
در خانه خورشيد چراغان نجوم است

بي وضع ملايم نتوان بست ره ظلم
ديوار و در خانه زنبور زموم است

در خاکدان دهر مچين دستگاه ناز
گل بر سر مزار چه دستار بستن است

(بيدل) مباش غره تحصل مدعا
در مزرعيکه خوشه همان بار بستن است

حيرتم در جلوه اش آهسته مي گويد بگوش
اينکه آغوش وصالش ديده ئي خميازه است

طاير ما را چو مژگان رخصت پرواز نيست
آنچه در آغوش بالش ديده ئي خميازه است

اين انجمن چو شمع مپندار جاي ماست
هر اشک در چکيدنش آواز پاي ماست

در آتش افگنند و نناليم چون سپند
خودداري ئي که عقده بال صداي ماست

در قيم جسم ساز سلامت چه ممکن است
اين خاک سخت تشنه آب بقاي ماست

از فقر سرمتاب کز اسباب اعتبار
کس آنچه در خيال ندارد براي ماست

سير خرابات دلست آنجا که ميسائي قدم
غلطيده هستي تا عدم در لغزش مستانه ات

سعي تدبير سلامت هم شکست ديگر است
در علاج زخم خار از چين دامان چاره نيست

آگهي گردد و عالم شبهه دارد در کمين
تا نگه باقيست از تشويش مژگان چاره نيست

عمرها شد در کف رنگ حنا آئينه است
گر نيايد يادت از خون شهيدان چاره نيست

باز با طرز تکلف آشنا مي بينمت
جام در دست از عرق هاي حيا مي بينمت

اينقدر دام تأمل خاکساريهاي کيست
بيشتر ميل نگه در پيش پا مي بينمت

خون مشتاقان قدح پيماي نوميدي مباد
گردشي در ساغر رنگ حنا مي بينمت

چسم و کوه در دامان عمر و يکقلم جولان
با چنين گرانخيزي خوش سبک عيانيهاست

در دل آب باين رنگ چمن پيرا کيست
که رگ کوچه هر موج خيابان شده است

آنکه در انجمن ياد تجلي اثرش
تا نفس ميکشي انديشه چراغان شده است

باز گردون در عبير افشاني زلف شب است
سرمه خط که امشب نور چشم کوکب است

اين صيدگاه کيست که از جوش کشتگان
بسمل چون رنگ در جگر خون طپيده است

صورت نگار انجمن بي نيازيم
در شش جهت تغافلم آئينه چيده است

پرتو حسني چراغ خلوت انديشه شد
در دل هر دره صد خورشيد پنهان کرد و رفت

رنجها در عالم تسليم راحت ميشود
شمع از خار قدم سامان مژگان کرد و رفت

بود در طبع سحر نيرنگ شبنم سازئي
تنگي غفلت نفس را اشک غلطان کرد و رفت

سجده ريزي دانه را آرايش نشو و نماست
در طريق سرکشيها خاک گشتن هم فن است

اختياري نيست گردش از نظرها نگذرد
در تماشاگاه عبرت چشم ما پرويزن است

چشم برهم نه اگر آسوده خواهي زيستن
در هلاکتگاه امکان ربط مژگان جوشن است

چون در آئينه رنگش تماشا کرده ئي (بيدل)
گرش انسان کامل خواني از آداب نزديک است

ز کوچه ني و جولان ناله هيچ مپرس
مقام ناوک نازت در استخوان خاليست

در صفاي حيرتم محو است نقش کائنات
اين کتان گم گشته آغوش مهتاب من است

تا کمان وحشتم در قبضه وارستگيست
دورگرديها ز مردم تير پرتاب من است

نقاب بر نزدن هم قيامت آرائيست
فتاده در همه آفاق آتش سنگت

کشيده سعي هوس رنج دشت و در ورنه
رهي که پايتو نسپرده است هموار است