ديوان بيدل دهلوي

همچون نفس بناي جهان بر تردد است
در منزليم و رنج سفر ميکشيم ما

اشک در غمکده ديدند ار ده قيمت
از بن چاه برار اين مه کنعاني را

باريابي چو بخاک در صاحب نظران
چين دامان ادب کن خط پيشاني را

غنچه سان بي در است خانه ما
بيضه گل کرد آشيانه ما

شوق در بيدست و پائي نيست مايوس طلب
چون قلم سعي قدم ميبالد از مژگان ما

وحشت ما زين چمن محمل کش صد عبرتست
نشکند رنگي که چينش نيست در دامان ما

يار در آغوش و نام او نميدانيم چيست
سادگي ختم است چون آئينه بر نسيان ما

در طپيد نگاه امکان شوخي ئي نظاره ايم
از غباري ميتوان ره بست بر جولان ما

مغتنم داراي شرر جولانگه آغوش سنگ
تنگي فرصت بغل واکرده در ميدان ما

عشق از مزاج ما بهوس گشت متهم
در شک گرفت نقطه وهم انتخاب را

امروز در قلمرو نظاره نور نيست
از بس خطت بسايه نشاند آفتاب را

فيض بهار لغزش مستانه برده ني است
در شيشه هاي آبله ميکن گلاب را

در طينت فسرده صفاها کدورت است
آئينه ميکند همه زنگار آب را

در خور اظهار بايد اعتباري پيش برد
او کريم آمد برون باري تو هم سايل برا

فسون جاه عذر لنگ سازد پرفشاني را
بغلطاني رساند آب در گوهر رواني را

چو گل در وقت پيري ميکشي خميازه حسرت
مکن اي غنچه صرف خواب شبهاي جواني را

چمن پرداز ديدارم زحيرت چشم آن دارم
که چون طاوس در آئينه گيرم پرفشاني را

فقر نخواست شکوه مفلسي از کداي ما
ناله بخواب ناز رفت در ني بوريا ما

در حرميکه آسمان سجده نيارد از ادب
از چه متاع دم زند (بيدل) بينواي ما

همان بهتر که عرض ريشه در خاک عدم باشد
برنگ صبح برق حاصل است اينجا دميدنها

سرشکم داشت از شوقت گداز آلوده تحريري
ببال موج بستم نامه در خون طپيدنها

گردون که داغش بادمه تا نشکند صبحم کله
در پرده روز سيه مي پرورد شام مرا

قيد هستي نيست مانع خاطر آزاده را
در دل مينا برون گرديست رنگ باده را

در کشاکشهاي نيرنگ خيال افتاده ام
دل جنون مي خواهد و آداب ميبايد مرا

زدست لطف و عتابت در آتش و آبم
بهشت و دوزخ ما کرده اند خوي ترا

فضولي ميکنم در انتظار مهر تابانش
گرفتم پرده بردارد کجا تابست شبنم را

بوصل گلرخان نتوان کنار عافيت جستن
که در آغوش گل خون جگر آبست شبنم را

حيا بال هوس را مانع پرواز ميگردد
نگه در ديده (بيدل) موجه آبست شبنم را

تهي دستيم چون ساغر خدا را ساقيا رحمي
بروي بخت ما بکشا در گنجينه مينا

مقيم گوشه دل باش گر آسودگي خواهي
که حيرت ميشود سيماب در آئينه مينا

بهار نشه ام عيش دماغم باده صافم
مرا بايد نشاندن در دل بي کينه مينا

ادب کوشيد در ضبط خود و تعطيل شد نامش
بروز وصل ما ماند شب آدينه مينا

ندارد شور امکان جز بکنج فقر آسودن
اگر ساحل شوي در آب گوهر گير دريا را

دوام کلفت دل آرزو نخواهي کرد
در آينه دو نفس ديده اند دنيا را

بقدر جاه و حشم انفعال در جوش است
هما کجاست مگس ديده اند دنيا را

فيض ها ميجوشد از خاک بهار بيخودي
صبح فرش است از شکست رنگ در بستان ما

در تماشايت برنگ شمع هر جا ميرويم
ديده ما يکقدم پيش است از مژگان ما

از شهادت انتظاران بساط حيرتيم
زخمها واماندن چشم است در ميدان ما

سوخت پيش از ما درين محفل چراغ انتظار
ديده يعقوب ناياب است در کنعان ما

جهد ما مصروف يکسير گريبانست و بس
غير اين گرداب موجي نيست در درياي ما

دل مصفا کن سر از وسعت گه مشرب برار
آينه صيقل زدن سيريست در صحراي ما

يکنفس (بيدل) سري بايد نياز جيب کرد
غير مجنون نيست کس در خيمه ليلاي ما

از کدورت برنمي آيد مزاج کينه جو
بيشتر دارد همين زنگار در بر تيغ را

موج طوفان ميزند جوي بدريا متصل
جوهر ديگر بود در دست حيدر تيغ را

کو گوش کز چکيدن خونم نوا کشد
در کوچه هاي زخم غباريست ناله را

ساز محشر گشت آفاق از نگاه حيرتم
در ني مژگان چه فرياد است مفتون ترا

گر کماندار خيالت در زه آرد تير را
هر بن مو چشم اميدي شود نخچير را

مانع بيتابي آزادگان فولاد نيست
ناله در وحشت گريبان ميدرد زنجير را

گر کني با موج خونم همزبان شمشير را
ميکشم در جوهر از رگهاي جان شمشير را

اي فغان بگذر زچرخ ولامکان تسخير باش
چند در زير سپرکردن نهان شمشير را