ديوان بيدل دهلوي

هوايت نکهت گل را کند داغ دل گلشن
تمنايت نگه در ديده خون سازد تماشا را

سخن تا در جهان باقيست از معدومي آزادم
زبان گفتگوها بال پرواز است عنقا را

رنج خمار تا نرسد در سراغ دوست
بستم سبوي آبله بر دوش نقش پا

مستانه مي خرامي و ترسم که در رهت
با رنگ چهره ام بپرد هوش نقش پا

در هر قدم زشوق خرام تو ميکشد
خميازه فغان لب خاموش نقش پا

(بيدل) زجوش آبله ام در ره طلب
گوهر فرش شد چو صدف گوش نقش پا

خواجه ممکن نيست ضبط عمر و حفظ مالها
جاده بسيار دارد آب در غربالها

عرض دين حق مبر در پيش مغروران جاه
سعي مهدي برنمي آيد باين دجالها

بي سبب در پرده اوهام لافي داشتم
شد نفس آخر بلب انگشت حيراني مرا

پر سبکروحم زفکر سخت جاني فارغم
چون شرر در سنگ نتوان کرد زنداني مرا

ميروم از خويش در انديشه بازآمدن
همچو عمر رفته يارب برنگرداني مرا

غير الفت برنتابد صافي آئينه ام
ميکند تا خار و خس در ديده مژگاني مرا

جلوه مشتاقم بهشت دوزخم منظور نيست
ميروم از خويش در هر جا که ميخواني مرا

آب بايد شدن از خجلت اظهار آخر
عرقي هست گره در نظر ژاله ما

در نه بيضه افلاک شگافي (بيدل)
تا بکام طپشي بال کشد ناله ما

عجز را گر در جناب بي نيازيها رهيست
اينقدرها بس که تا کويت رسد فرياد ما

نيست برق جانگدازي چون تغافلهاي ناز
بيش ازين آتش مزن در خانه آئينه ها

نيست در بنياد آتشخانه نيرنگ دهر
آنقدر خاکستري کائينه ئي گيرد جلا

زندگي محمل کش وهم دو عالم آرزوست
ميطپد در هر نفس صد کاروان بانک درا

قامت او هر کجا سرکوب رعنايان شود
سرو را خجلت مگر در سايه اش دارد بيا

داغيم چون سپند مپرس از بيان ما
در سرمه بال ميزند امشب فغان ما

پيداست راز سينه ما (بيدل) از زبان
يک پاره دل است زبان در دهان ما

محو شوقم بوي صبح انتظاري برده ام
سرده اي حيرت همان در چشم قرباني مرا

مد عمرم يکقلم چون شمع در وحشت گذشت
آشيان هم برنياورد از پرافشاني مرا

در بي زري زجبهه اخلاق چين گشا
هر چند آستين گره آرد جبين گشا

در خموشي همه صلح است نه جنگ است اينجا
غنچه شود امن آرام بچنگ است اينجا

چشم بر بندگرت ذوق تماشائي هست
صافي آئينه در کسوت زنگست اينجا

در ره عشق زدل فکر سلامت غلط است
گر همه سنگ بود شيشه بچنگ است اينجا

شيشه ناداده زکف مستي آزادي چند
دامن نازپري در ته سنگست اينجا

در داغ دل نهان بود از رفتگان نشانها
اين آتش آگهي داد ما را زکاروانها

تنگي زبس فشرده است اين عرصه جدل را
ميدان خزيده يک سر در خانه کمانها

اين وادي غرور است فهميده بايدت رفت
در جاده است اينجا خواباندن سنانها

در بارگاه تعظيم اقبال بي نيازيست
تمييز پا و سر نيست منظور آستانها

تقليد فقر نتوان در جاه پيش بردن
بحر از گهر چه نازد بر راحت کرانها

در کنج خلوتيکه بلند است دست فقر
پيچيده ايم پاي بدامان بوريا

در طلب تا چند ريزي آبروي کام را
يک سبق شاگرد استغنا کن اين ابرام را

داغ بودن در خمار مطلب ناياب چند
پخته نتوان کرد زآتش آرزوي خام را

مگذر از موقع شناسي ورنه در عرض نياز
بيش از آروغست نفرت آه بي هنگام را

از تغافل تا نگاه چشم خوبان فرق نيست
نشه يگرنگست اينجا در دو صاف جام را

پرواز فطرت ما در دام بال ميزد
آزاد کرد فضلش از هر قيود ما را

در فکر حق و باطل خورديم عبث خونها
اين صنعت الفاظ است يا شوخي مضمونها

در خلق ادب ورزي خاصيت افلاس است
فقر اينهمه سامان کرد موسائي و قارونها

بر نيم درم حاجت صد فاتحه بايد خواند
هر جا در جودي بود شد مرقد مدفونها

تدبير تکلف چند بر عالم آزادي
معموره قيامت کرد در دامن هامونها

غواصي اين دريا بر ضبط نفس ختم است
در شکل حباب اينجاست خمها و فلاطونها

(بيدل) خبر خلوت از حلقه در جستم
گفت آنچه درون دارد پيداست زبيرونها

در فکر آن موي ميان ازبسکه گشتم ناتوان
مي چربدم صد پيرهن بر پيکر لاغر صدا

بناموس حيا دامان دل نتوان رها کردن
تو نور شمع فانوسي همان در بيضه پر بگشا

زهر نقش قدم واکرده اند آئينه ديگر
مژه خم کن زرمز خلوت تحقيق در بگشا

دليل بي نشان در ملک پيدائي نميباشد
سراغ ماکن از گردي کزين صحرا نشد پيدا