ديوان صائب

هست در بي خبري مصلحت چند مرا
ورنه از رفتن دل مي رسد آواز به من

نيست يک شب که به قصد دل مينايي من
آسمان سنگ کواکب نکند در دامن

دست در دامن خورشيد سبکسير نزد
بر کمر هر که نزد چون مه انور دامن

پنجه زور جنون وقف گريبان من است
غنچه را چون نفتد چاک (حسد در) دامن؟

در رياضي که بود ديده بلبل شبنم
نرود بوي گل از رخنه ديوار برون

رخنه در سد سکندر کند آسان صائب
هر که آيد ز پس پرده پندار برون

نشود در نظرش زشتي دنيا روشن
تا کسي آينه از زنگ نيارد بيرون

در زمين دل اگر دانه اميدي هست
به هواداري مژگان تر آيد بيرون

صدق در سينه هر کس که چراغ افروزد
از دهانش نفس صبحدم آيد بيرون

در کنعان نگشايند به رويش اخوان
يوسف از مصر اگر بي درم آيد بيرون

پاي خوابيده بود در ته دامن بيدار
زاهد آن به که ز محراب نيايد بيرون

در گرانجان نبود زخم زبان را تأثير
خون به نشتر ز رگ خواب نيايد بيرون

چاک در سينه گردون نتواند انداخت
ناله اي کز دل صد چاک نيايد بيرون

ريشه در مغز اجابت نتواند کردن
ناله اي کز دل صد چاک نيايد بيرون

آنقدر خون ز لب لعل تو در دل دارم
که به صد گريه مستانه نيايد بيرون

هر که داند که خبرها همه در بي خبري است
هرگز از گوشه ميخانه نيايد بيرون

نيست در سلسله مور ميانان جهان
نازک اندام بت خوش کمري بهتر ازين

يوسف از شرم شکرخند تو زنداني شد
نيست در مصر حلاوت شکري بهتر ازين

دو چشم شوخ تو با يکدگر نمي سازند
که در خرابي هم يکدلند ميخواران

همين بس آفت نخوت که در زمان حيات
ز سرکشي علف دوزخند مغروران

نمي توان گهر از عقد سر به مهر ربود
شمرده گوي سخن در حضور غمازان

در آن رياض که صائب سخن طراز شود
زنند مهر به لب جمله نغمه پردازان

صداي پا نبود در خرام درويشان
زمين به خواب رود زير گام درويشان

چو ني اگر چه بود خشک، کام درويشان
شکر به تنگ بود در کلام درويشان

برآورد ز گريبان آسمانها سر
سري که خاک شود در گذار زنده دلان

مرا ز ديدن پنهان يار ظاهر شد
که کرده در دل او ناله ام اثر پنهان

گسستن است چو آخر مآل پيوستن
چه سود ازين که شود رشته در گهر پنهان؟

ز خانه چون مه شبگرد من برون آيد
ز هاله ماه شود در ته سپر پنهان

ز حرص، بال و پر جستجو برون آرد
اگر چه مور شود در دل شکر پنهان

ز چرب نرمي گردون فريب لطف مخور
که هست در دل اين موم نيشتر پنهان

ز بوي سوختگي در ميان بازارم
اگر شوم به دل سنگ چون شرر پنهان

نمي شود سخن راست در دهان پنهان
که تير را نکند خانه کمان پنهان

به آب خضر نسازم سيه نظر، تا هست
عقيق صبر مرا در ته زبان پنهان

حجاب آن تن سيمين لباس کي گردد
ترا که مغز نباشد در استخوان پنهان

ز شرم ناله من جمله بلبلان صائب
شدند در خس و خاشاک آشيان پنهان

ز برگ لاله اين باغ سرسري مگذر
که ليليي سر مجنون نهاده در دامن

تو کيستي که کني سر برهنه همچو حباب
در آن فضا که نگردد محيط بي جوشن

چراغي از دل روشن اگر به دست آري
دلير در جگر خاک مي توان رفتن

نه آنچنان تو به بيگانگي برآمده اي
که در لباس توان حرف آشنا گفتن

سخن که شور قيامت ز دل نينگيزد
به کيش زنده دلان نيست در حساب سخن

چو ماه عيد به انگشت مي نمايندش
سبکروي که نفس سوخت در رکاب سخن

به قدر آنچه کنند ايستادگي در فکر
جهان نورد به آنقدر گردد آب سخن

چو خامه در دهن تيغ آبدار رود
سياه مست شود هر که از شراب سخن

گشوده است در فيض رخنه ديوار
به باغبان چه ضرورست دردسر دادن؟

در آن مقام که دريا کف آورد بر لب
سبکسري است تظلم به ناخدا کردن

ز سوز عشق زبان را اگر نصيبي هست
چو شمع در دهن گاز مي توان کردن

تمام درد و سراپاي زخم ناسوريم
به روي ما در دل باز مي توان کردن

ز عشق صبر تمنا نمي توان کردن
قرار در دل دريا نمي توان کردن

به خواب غفلت اگر عمر بگذرد زان به
که در کشاکش تعبير بايدم بودن

وصال را چه کنم با حجاب، کم داغي است
که خشک در قدح شير بايدم بودن؟

چه ميوه هاي گلوسوز در قفا دارد
به خاک ره زر خود چون شکوفه پاشيدن

جهان بهشت شد از نوبهار، باده بيار
که در بهشت حلال است باده نوشيدن

دو نعمت است که بالاترين نعمتهاست
شراب خوردن و در پاي يار غلطيدن

خبر نيافته ز انجام کار خود صائب
ز غفلت است در آغاز کار خنديدن

هميشه بخت سيه روز در ميانم داشت
مرا چو شمع نگرديد پيش پا روشن

اميد هست که چشم بصارت صائب
شود ز خاک در شاه اوليا روشن

دلي که تيره ز اوضاع روزگار شده است
در آفتاب قيامت مگر شود روشن

مشو غبار دل خلق چون کتابت خشک
به اهل عشق در ايام خط مدارا کن

خلاف نفس کليد در بهشت بود
به هر چه نفس تولا کند تبرا کن

بهانه جوست حيا در نقاب پوشيدن
به احتياط به رخسار او نظر وا کن

درين دو هفته که ابر بهار در گذرست
تو نيز دامن اميد چون صدف وا کن

نهشت در جگر روزگار، عشق تو آب
حرارت دل اين شير را تماشا کن

ز روي درد تو چين در کمند آه فکن
گرهگشايي تأثير را تماشا کن

نهشت يک دل آسوده در جهان زلفش
سبک عناني تسخير را تماشا کن

بپوش چشم ز وضع جهان و عشرت کن
ببند در به رخ کاينات و وحدت کن

چه گل در آب به تعمير کعبه مي گيري؟
خراب گشته دلي را برو عمارت کن

فضاي شهر مقام نفس کشيدن نيست
چو گرد باد نفس راست در بيابان کن

گرت هواست که در وصل آفتاب رسي
به وقت صبح چو گردون ستاره باري کن

گرت هواست که در وصل آفتاب رسي
درين رياض چو شبنم نظرچراني کن

حريف داغ عزيزان نمي شود جگرت
تلاش مرگ در ايام زندگاني کن

نظر دلير به رخسار آفتاب مکن
دلي که نيست ترا در بساط، آب مکن

چو رشته تا نزني دست در ميان گهر
چو تنگ حوصلگان ترک پيچ و تاب مکن

ز باده توبه در ايام نوبهار مکن
به اختيار، پشيماني اختيار مکن

زمين شور بود برق دانه اميد
به مجلسي که در او نيست مي گذار مکن

دو تيغ را نکشد يک نيام در آغوش
برون نرفته ز خود ياد آن يگانه مکن

حضور تيره دلان سرمه ساي آوازست
در آن چمن که بود زاغ، آشيانه مکن

در آسمان بنشيند به خاک، تير شهاب
چنين بلند شود گر غبار خاطر من

توان شنيدن آواز حلقه در مرگ
اگر گران نبود گوش از خميدن من

هزار فتنه خوابيده چون شراب کهن
نهفته است در آغوش آرميدن من

من آن رميده غزالم درين جهان صائب
که در جدايي خلق است آرميدن من

کشاکش رگ جان من اختياري نيست
چو موج در کف دريا بود اراده من

نمي توان سخن پست در کلامم يافت
فلک سوار چو عيسي بود پياده من

صفاي سينه مرا در حرم کند قنديل
چه شد برون ز فرنگ آمده است شيشه من؟

به ابر قطره دهم سيل در عوض گيرم
ز خرج، بيش چو دريا شود خزانه من

شده است در همه عالم سمر غريبي من
دويده است به هر رهگذر غريبي من

شوند در وطن خود غريب يکسر خلق
کند به اهل جهان گر اثر غريبي من

به لفظ معني بيگانه آشنا نشود
به حال خويش بود در حضر غريبي من

کسي که چشم گشايش ز بستگي دارد
قدم چو در نگذارد ز آستان بيرون

بلند نامي غربت زياده از وطن است
که پشت نقش بود در نگين به روي نگين

ز قرب، رزق نگردد نصيب بي قسمت
که هست در جگر آب خشک، جوي نگين

کسي به ملک غريبي عزيز مي گردد
که در وطن کند از سنگ چون گهر بالين

در آتش است نعل مي ناب ديگران
رنگين مساز خانه ز اسباب ديگران

شد ذره ذره ساغر زرين آفتاب
در عين گردش است همان جام عاشقان

دست از ستم بدار که در هر گشاد تير
شيون بلند مي شود از خانه کمان

ايمن مشو ز خصم که در پشت کردن است
هنگام جنگ، حمله مردانه کمان

گشتم غبار و غيرت ناورد من همان
در چشم خصم خاک زند گرد من همان

صبح اميد مي دمد از ديده سفيد
دارد در آستين يد بيضا گريستن

بختش هميشه سبز بود، هر که را بود
در آستين چو شمع مهيا گريستن

نم در دل محيط نماند، اگر مرا
بايد به قدر خنده بيجا گريستن

تا هست سنگ در کف طفلان شهر و کوي
ديوانگي است روي به صحرا گذاشتن