ديوان پروين اعتصامي

رازهاي زمانه را ميگفت
در و ديوار گر زباني داشت

بزرگان نلغزند در هيچ راه
کاز آغاز تدبير پايان کنند

در تنگناي پست تن مسکين
جان بلند خويش نفرسايد

پهلوان اما بکنج خانه ايم
آتش اما در دل خاکستريم

گرگ را نشناختستيم از شبان
در چراگاهي که عمري ميچريم

معماري عقل چون نپذرفتي
در ملک تو جهل کرد معماري

سوداگر در شاهوارستي
خر مهره چرا کني خريداري

آيد گه در گذشتنت ناچار
خود بگذري، آنچه هست بگذاري

روز بر مسند پاکيزه انصافي
شام در خلوت آلوده ديواني

سبکدانه در مزرع خود بيفشان
گر اين برزگر ميکند سرگراني

مرا در دامها بسيار بستند
ز بالم کودکان پرها شکستند

در فکرت توشي و تواني
افتاد بسي و جست بسيار

شد چهره زندگي دگرگون
در ديدن نماند تاب ديدن

در پهلوي آن فتاده بنشست
آلوده بخون مرغ دامان

چون صبح دميد، مرغکي خرد
افتاد ز آشيانه در جر

مرا با روشنائي نيست کاري
که ماندم در سياهي روزگاري

جاي تو شبانگه و سحرگاه
در دامن من تهيست بسيار

بنواخت تو را بمهرباني
بنشاند تو را دمي در آغوش

ميگويمت اين سخن نهاني
در خانه ما ز آفت موش

آن پنجه تيز در شب تار
کردست گهي شکار ماهي

گشته است بحيله اي گرفتار
در چنگ تو مرغ صبحگاهي

در ديگ طمع، سرت دگر بار
آلود بروغن و سياهي

خفتند نژند روزکي چند
در دامن گربه هاي ديگر

تا کي حرکات کودکانه
در باغ و چمن چميدن آموز

روزي بپريد سوي گلشن
در فکرت قوت زندگاني