ديوان صائب

ندارد صفحه رخسار خوبان اعتبار خط
در آتش دارد از هر حلقه نعلي بيقرار خط

هزاران چشم روشن ساختي در روزگار خط
کرامت کن به ما هم سرمه واري از غبارخط

بود خواب پريشان سنبل فردوس درچشمش
چرانيده است هرکس چشم خود در سبزه زار خط

مکن استادگي زين بيش در تعبير احوالم
که آمد آفتابت برلب بام از غبار خط

چون مو برآتش است دمي پيچ وتاب خط
غافل مشو ز دولت پا در رکاب خط

زينسان که چشم مست تو در خواب غفلت است
ترسم ترا به هوش نيارد گلاب خط

ريحان خلد نيست سزاوار هر سفال
تا در دل که ريشه کند پيچ و تاب خط

خط بر سر بنفشه فردوس مي کشد
در چشم هرکه کشد انتخاب خط

قير دوال پا که شنيدي خط است و بس
چند آبروي تيغ بري در زوال خط

درياي رحمتي است که موجش زعنبرست
روي عرق فشان تو در زير بال خط

قدر گهر ز گرد يتيمي شود زياد
در دل مده غبار ره از خاکمال خط

از آب تيغ سبزه خط مي شود بلند
سعي از تراش چند کني در زوال خط؟

نعلش در آتش است ز هر حلقه اي جدا
نازش مکن به حسن سريع الزوال خط

تمام دلخوشي روزگار در عشق است
ترا که عشق نوروزي ز روزگار چه حظ؟

همچو شمع صبحگاهي در شبستان جهان
تا نفس را راست کردم بود هنگام وداع

در عروج نشأه مي مي کند طوفان سماع
کار دامن مي کند بر آتش مستان سماع

کشتي مي را کند مستغني از باد مراد
چون شود در بزم مستان آستين افشان سماع

اين پريشان قطره ها کز هم جدا افتاده اند
در کنار لطف بحر بيکران گردند جمع

تنگي صحراي امکان مانع جمعيت است
جمله باهم در فضاي لامکان گردند جمع

در ته درياي وحدت چون گهرهاي صدف
زير يک پيراهن اين سيمين بران گردند جمع

در کشاکش از زبان آتشين بودم چو شمع
تا نپيوستم به خاموشي نياسودم چو شمع

ديدنم ناديدني، مد نگاهم آه بود
در شبستان جهان تاچشم بگشودم چو شمع

اشک وآه برق جولان را براه انداختم
در طريق عشق پاي خود نفرسودم چو شمع

از نسيم صبح برهم مي خورد هنگامه ام
در دل شبهاست دايم روز بازارم چو شمع

از گذشت آه حسرت آنچه آيد درشمار
مشت اشکي در بساط زندگي دارم چو شمع

روزها گر نيست نم درجويبارم همچو شمع
در دل شبها رگ ابر بهارم همچو شمع

چون تمام شب نسوزم، چون نگرديم تاسحر؟
در کمين خصمي چو باد صبح دارم همچو شمع

حسن را در پرده شرم است جولان دگر
جامه فانوس زيبنده است بربالاي شمع

نيست هرناشسته رو شايسته اقبال عشق
مه کجا در ديده پروانه گيرد جاي شمع

قسمت پروانه جز خميازه آغوش نيست
در شبستان وصال از قامت رعناي شمع

ظاهر آرايي کند روشندلان را شادمان
گر بر در زدي برون فانوس از سيماي شمع

در غلط افکنده فانوس مکرر خلق را
ورنه افتاده است يکتا قامت رعناي شمع

آتشين چنگ است در صيد دل پروانه ها
گر چه هست ازموم کافوري يد بيضاي شمع

لازم سر در هوايان است صائب سرکشي
کي غم پروانه دارد حسن بي پرواي شمع؟

در زمينش گر گل بي خار کارد باغبان
خار دامنگير مي رويد ز گلزار طمع

حاصلش نبود بغير از برگ سبز سايلان
در دل هرکس دواند ريشه زنگار طمع

خاک در کاسه چشمي که ز کوته نظري
به نظر بازي آهوست زليلي قانع

هر زمان روي سخن در دگري نتوان کرد
طوطي ماست به يک آينه سيما قانع

صفاي وقت کم ازآفتاب تابان نيست
چه احتياج به شمع است در جهان سماع

ز سير باغ نگردد دل پريشان جمع
که خويش را نکند آب در گلستان جمع

ز بخت تيره ندارند شکوه زنده دلان
حضور در دل شبهاي تار دارد شمع

حذر زگريه آتش عنان صائب کن
که نيست گريه او در شمار گريه شمع

در يک نفس به باد فنا مي دهد خزان
چندان که برگ عيش کند نوبهار جمع

در برگريز سبز بود،هر که مي کند
دامان خودچو سرو درين خارزار جمع

اين سرشک آتشين کز ديده مي بارد چراغ
تخم مهري در دل پروانه مي کارد چراغ

جامه فانوس شد خاکستري از برق آه
همچنان از سرکشي سر در هوا دارد چراغ

درميان عشق و دل مشاطه اي درکار نيست
جاي خود وا ميکند در ديده روزن چراغ

شمع باآن سرکشي پروانه را در برکشيد
روي آتشناک او پرتو زمن دارد دريغ

در خور بي جوهران گوهر به بازار آورم
حرف جوهردار از تيغ زبان دارم دريغ

در نقاب خامشي يک چند رو پنهان کنم
بکر معني را ازين نامحرمان دارم دريغ

بس که شد امساک صائب عام در دوران ما
سنگ مي دارند از ديوانگان طفلان دريغ

گلستان را که پروردم به آب چشم خويش
نکهت خودداشت در فصل بهار از من دريغ

آب مي بندد به روي تشنگان کربلا
هرکه دارد جام مي را در خمار ازمن دريغ

ماند در سلسله طول امل گوهر دل
مهره خود نربوديم ازين مار دريغ

سبک در آيم وبيرون روم سبک چو نسيم
نيم به خاطر نازکدلان گران درباغ

چنان که در ظلمات آب زندگي است نهان
بود به زير سياهي مرا جميله داغ

در دل تنگم خيال طاق ابرويش ببين
گر نديدستي دو تيغ بي امان دريک غلاف

در جواب اين غزل گستاخ اگر پيش آمده است
قاسم انوار خواهد داشت صائب را معاف

سد راه رزق گردددچون هنر کامل شود
استخوان از گوهر خود در گلو دارد صدف

در حضور تلخرويان لب نمي بايد گشود
به که پيش بحر پاس آبرو دارد صدف

از هنر درکار مي افتد هنرور راشکست
سنگها از گوهر خود در سبو دارد صدف

گوهر مارا ز عزلت نيست برخاطر غبار
دارد از پيشاني واکرده صحرا در صدف

لفظ نتواند حجاب معني روشن شدن
چون نهان ماند فروغ گوهر ما در صدف؟

تا زخود بيرون نيايد دل نگردد ديده ور
قسمت گوهر نگردد چشم بينا در صدف

مايه داران مروت بريتيمان مشفقند
مهد گوهر را کند دريا مهيا در صدف

عالم پرشور بر خلوت نشينان بار نيست
تلخي بحرست برگوهر گوارا در صدف

قطره شبنم به خورشيد از سبکروحي رسيد
از گرانجاني خورد دل گوهر ما در صدف

عالم پرشور، دل را خانه زنبور ساخت
از خروش بحر پيچيده است غوغا در صدف

دارد آتش زير پا در سينه عشاق دل
گوهر غلطان نمي باشد شکيبا درصدف

نيست صائب دربساط بحر باآن دستگاه
آنقدر گوهر که دارد ديده ما در صدف

در وطن آسوده باشد تا هنرور ناقص است
چون گهر گرديد کامل، مي شود زندان صدف

مي دهد گهواره سامان از پي در يتيم
با تهيدستي درين درياي بي پايان صدف

با تهيدستي ز روشن گوهري مي پرورد
صد يتيم بي پدر را در ته دامان صدف

خواب آسايش نباشد در دل نازک خيال
دارد از بينايي گوهر به دل پيکان صدف

نيست درروي زمين گوشي سزاوار سخن
چون نبندد طوطيان را زنگ در منقار حرف؟

رزق خواب آلودگان زين نشأه جز خميازه نيست
مي دهد کيفيت مي در دل بيدار حرف

مکن ز تيرگي بخت شکوه چون خامان
که در حمايت خاکسترست اخگر صاف

سرشک گرم که در جان بحر آتش زد؟
که آب شد ز تب گرم استخوان صدف

در خوبي تو نيست کسي راسخن،ولي
دارد خط عذار تو باآفتاب حرف

در خامشان شراب سرايت نمي کند
مستي دهد زياده ز جام شراب حرف

مشت داغي در گريبان کرد هر کس راگرفت
خاکدان دهر را کان بدخشان کرد عشق

نسيه فردوس را بر اهل عالم نقد ساخت
شور محشر را حصاري در نمکدان کرد عشق

يک دل بي آه در معموره عالم نهشت
اين سفال خشک را لبريز ريحان کرد عشق

نعل کوه طور در آتش سراسر مي رود
پاي خواب آلودگان رابرق جولان کرد عشق

در سر هرذره اي اينجا هواي ديگرست
اختر ثابت ندارد چرخ خوش پرگار عشق

عاشقان در پرده دل شادماني مي کنند
خنده رسوا ندارد غنچه مستور عشق

نيست آب صافي خاطر روان در جوي خلق
مي چکد زهر نفاق از گوشه ابروي خلق

به هر طوفاني از جا در نيايد لنگر عاشق
شمارد داغ، خورشيد قيامت را سر عاشق

نيست هر آب و زمين قابل تخم شررش
در دل سوختگان نشو و نما دارد عشق

شاخ و برگش بود از عالم امکان بيرون
ريشه هر چند در انديشه ما دارد عشق

نيست چون برق تجلي که سرازطور کشد
چون شرر در دل هر سنگ مقر دارد عشق

مشرق سينه چاک است در خانه عشق
چشم بيدار بود روزن کاشانه عشق

عالمي حلقه صفت چشم براين دردارند
تا به روي که گشايد در ميخانه عشق

نيست در صومعه عقل بجز فکر معاش
گنج برروي هم افتاده به ويرانه عشق

شور عشق است که در مغز جهان پيچيده است
گردش چرخ بود گردش پيمانه عشق

روي در دامن صحراي جنون آورده است
کعبه از حسن خدا داد صنمخانه عشق

جام عقل است که در ميکده طرح افتاده است
بوسه فرسود نگردد لب پيمانه عشق

همه در خواب غرورند حريفان صائب
به چه اميد کسي سر کند افسانه عشق؟

پاي گستاخ منه بر در کاشانه عشق
سر منصور بود کنگره خانه عشق

قطره اي نيست هوايي نبود در سر او
مي پرد چشم حباب از پي پيمانه عشق