ديوان اوحدي مراغي

گرچه کميابي کسي در صبحدم ناخفته، ليک
حاضري زانخفتگان بيدار باشد صبحدم

تير آه دردمندان در کمينگاه دعا
از کمان سينه ها طيار باشد صبحدم

آنکه در خوردن بود روز دراز او به سر
خفته بگذارش، که بس بيمار باشد صبحدم

بيا، به خود مرو اين راه را که در پيشست
گزندهاي درشتست و بندهاي عظيم

ز علم خويشتنم نکته اي در آموزان
خلاف علم خلافي، که کرده ام تعليم

در آن زمان که به حال شکستگان نگري
به اوحدي نظري برکن، اي کريم و رحيم

در دو گيتي محتشم کس را مدان، جز کردگار
کين دگرها جمله درويشند، درويش، اي جوان

من در حرم گردون ايمن شده و زهردون
هرجور که ممکن شد بر صيد حرم رفته

گرچشم دلي داري، از ماتم دلبندان
بس چشم ببيني تو در گريه و نم رفته

در پرده اين بازي، بنگر که: پياپي شد
زن زاده پسر مرده، خال آمده، عم رفته

با اوحدي ارشادي مي بود، کجا گشتي
در هر طرفي از وي صد نامه غم رفته؟

آن سينه، که جاي شوق باشد
او را تو بنان در آگنيده

در خانه مردمان، ز شهوت
هم چشمت و هم دهان خزيده

چون خرمگسان بخورده در دم
هر شهد که صد مگس بريده

چو کعبتين چه سود ار هزار نقش برآري؟
که همچو مهره بد باز در مششدر نردي

درياي فتنه اين هوس و آرزوي تست
در موج او مرو، چو نداني شناوري

هرگز نباشدت به بد ديگران نظر
در فعل خويشتن تو اگر نيک بنگري

ظلمت خلاف نور بود، زان کشيد ابر
شمشير برق در رخ خورشيد خاوري

گيرم که بعد ازين نکني روي در گناه
عذر گناه کرده، بگو: تا چه آوري؟

از مهر در هر منزلي، مهري نهادي بر دلي
همچون سليمان ولي، ديوت نبرد انگشتري

روز بيهوده صرف کرده اي، اکنون
گريه بيهوده چيست در شب تاري؟

هرچه مرا عقل گفت، با تو بگفتم
تا تو ز من بشنوي و در عمل آري

کار سعادت به زور نيست، مگر تو
در کنف مسکنت گريزي و زاري

ياري از آن درطلب، که هرکه بيفتاد
از در او يافت زورمندي و ياري

سبب و سر اين ببايد ديد
هر کرا در قدم رود خاري

اين جهان زان جهان نموداريست
در تو از هر دوشان نموداري

در وجودت نهفته گنجي هست
تو بر آن گنج خفته چون ماري

اي که بر آستانه در تست
روي هر سرکشي و جباري

چند پرسي که : احتياجي هست ؟
هست و در يوزه مي کنم آري

گر چه در کيسه عمل داريم
از بدي شق بکرده طوماري

به چه سنجد گناه صد چون ما؟
در ترازوي چون تو غفاري

گريان در آخر شب، چون ابر نوبهاري
بر خاک نازنيني کردم گذر به زاري

در آسمان معني، چون مهر، برفروزي
گر دست برد صورت يک ماه باز داري

نفسي که مي تواند با عرشيان نشستن
حيف آيدم که : او را در بند آز داري

نيکي کن، اي پسر تو، که نيکي به روزگار
سوي تو بازگردد، اگر در چه افگني

از بهر لقمه اي، که نهندت به کام در
ديدم که : زخم دارتر از قعر هاروني

اي اوحدي، کسي بجزو نيست در جهان
درويش باش، تا غم کارت خورد غني

راه دشوارست و منزل دور و دزدان در کمين گه
گوش کن: تا درنبازي مايه بازارگاني

سوختم در آتش فکرت روان خويش عمري
تا تو ميگويي که : شعرش همچو آبست از رواني

در دو عالم نيست مقصودي مرا، جز ديدن تو
شايد ار اميدواري را به اميدي رساني

جهان به دست تو دادند، تا ثواب کني
خطا ز سر بنهي، روي در صواب کني

بدانکه: نام شباني نيايد از تو درست
که گله را همه در عهده ذئاب کني

قراضهاي زر بيوگان مسکينست
قلادها که تو در گردن کلاب کني

فتوح ميطلبي؟ شعر اوحدي ميخوان
که اين غرض، که تو داري در آن ميان شنوي

تا به کنون پرده نشين بود يار
هيچ در آن پرده نمي داد بار

گفت: گر از پرده خود بگذري
زود در آن پرده دهندت گذار

در پس اين پرده شمار يکيست
گرچه شد اين پرده برون از شمار

در پس آن پرده چو ره يافتم
پرده برانداختم از روي کار

کانچه دل اندر طلبش مي شتافت
در پس اين پرده نهان بود، يافت

رخ ننمودست به من ذره اي
کش نه در آن ذره نشان ديده ام