ديوان اوحدي مراغي

دوشم از وصل کار چون زر بود
تا به روز آن نگار در بر بود

گل و شکر بهم فرو کرده
وز دگر چيزها که در خور بود

گر چه عيسي دمي نمود او نيز
نيم شب در ميانه سر خر بود

گر هلاک اوحدي خواهي، بکش،تاخير چيست؟
در بلا افتادن از بيم بلا بهتر بود

وقتي سلام او ز صبا مي شنيد گوش
در ورطها سلامت ما زان سلام بود

بر آسمان عشق وجود هلال من
صد بار بدر گشت ولي در غمام بود

جوهر نمي نمود ز زنگار نام وننگ
شمشير ما که تا به کنون در نيام بود

اگر به پيش کسي جز تو بسته ام کمري
گواه باش که: زنار در ميانم بود

هزار بار مرا سوختي و دم نزدم
که مهر در جگر و مهر بر زبانم بود

سکونت از من دل خسته در جدايي خود
طلب مدار، که ساکن نمي توانم بود

بگفت راز دل اوحدي به مرد و به زن
سرشک ديده، که در عشق ترجمانم بود

ميان ما و تو دوري به اختيار نبود
مرا زمان فراق تو در شمار نبود

من بکوشيدم که: گويم حال خويش
دل به دست و نطق در فرمان نبود

از دليل اين درد را نتوان شناخت
در کتاب اين نکته را برهان نبود

از فراق انديشه اي مي کرد دل
ورنه، بالله، کم سخن در جان نبود

در کتاب طالع شوريده مي کردم نظر
بهتر از خاک درت روي مرا آبي نبود

اين چنين نقشي اگر در چين بود
قبله خوبان آن ملک اين بود

هست از انديشه در کنارم خون
بحر انديشه را کنار اين بود

در سفر هجر او تا نشود دل ملول
باز ز هر جانبي روي فرا کرده بود

زلف بگشود،بر آشفته،کله کج کرده
تيغ در دست،کمر بسته،سوار آمده بود

بي رقيبان ز در وصل درآمد، يعني
گل نو خاسته، بي زحمت خار آمده بود

روز وداع گريه نه در حد ديده بود
توفان اشک تا به گريبان رسيده بود

چون مرغ وحشي از قفس تن رميده شد
آن دل، که در پناه رخش آرميده بود

عشق همان به که به زاري بود
عزت عشق از در خواري بود

دست بگيرد دل درويش را
دوست که در مهد و عماري بود

روز که بي وصل بر آيد ز کوه
در نظر من شب تاري بود

تو ز دستش بداده اي، ورنه
دوست در عين دلنوازي بود

در هر ولايتي ز شرف نام ما رود
گر دوست بر متابعت کام ما رود

هر حاصلي که داد به عمر دراز دست
ترسم که در سر هوس خام ما رود

زين سان که کم نمي کند آن شوخ سرکشي
بسيار فتنها که در ايام ما رود

اي اوحدي،مريز دگر دانه سخن
کان مرغ نيست يار که در دام ما رود

در غمش ديوانه خواهد شد ز فردا زودتر
آنکه امروزش همي بينم که عاقل مي رود

از فرق آسمان بربايد کلاه مهر
دستي که در ميان تو روزي کمر شود

روزي به آستانه وصلي برون خرام
تا اوحدي به جان و دلت خاک در شود

گرم تمامت خوبان خلد پيش آرند
گمان مبر که مرا جز تو در ضمير شود

خدنگ غمزه شوخت ز جوشن دل من
گذار کرد چو سوزن که در حرير شود

در آن دلي که تو داري اثر نخواهد کرد
هزار بار گرم ناله بر اثير شود

ضرورتست که هم سايه اي بر اندازند
در آن ديار که همسايه اي فقير شود

حيرتش هر نفس آهيم بر آرد ز جگر
ترسم آيينه دل در سر اين آه شود

جز در طريق عشق نديدم که: هيچ وقت
مقتول با ارادت قاتل يکي شود

تا در ميان حديث من و اوحدي بود
اين داوري دو باشد و مشکل يکي شود

بارها از بند او آزاد کردم خويش را
باز دل در بند زلف تابدارش ميشود

در آن ميانه نشاني ز دوست پرسيدم
مرا معاينه پيري از آن ميانه نمود

به استانش چو گفتم که: در ميان آرم
کرانه کرد و رخ خويشم از کرانه نمود

بر آسمان بسايد فرقش کلاه دولت
آن کس که فرق خود را در پاي او بسايد

در عشقش اوحدي را کار دو گونه بايد
يا لعل او ببوسد، يا دست خود بخايد

دليل صحت دعوي به عشق اندر چنان باشد
که در صحت علامتهاي بيماري پديد آيد

گر آن کاري که من دانم بر آيد
بهل تا در وفا جانم برآيد

هر که مشغول تو گشت از دگران باز آيد
وانکه در پاي تو افتاد سرافراز آيد

ور سگ کوي تو در گور من آواز دهد
استخوانم ز نشاط تو به آواز آيد