ديوان اوحدي مراغي

جاي او را جان خود خواهيم ساخت
هر چه هست از دل به در خواهيم کرد

نيست کسي در جهان کش چو من شيفته
زلف چو مفتول تو عاشق و مفتون نکرد

آنکه سر در پاي عشق او نباخت
دست وصل اندر ميان او نکرد

در آنها که دل مدخلي مي کنند
بجز دوستيت اختياري نکرد

شبي در فراقت نکرديم روز
که با ما جهان کار زاري نکرد

صبر فرمود مرا در ستم خويش و دلم
صبر پندار که امروزي و فردايي کرد

در ميغ خون دل شب هجر آشناي ما
مي بين و با مخالف ما آشنا مگرد

دي دست در ميان تو کردم، رخ تو گفت:
بالاي ما بلاست، به گرد بلا مگرد

چيست پيش پاکبازان کام دل جستن؟ غرض
وين غرض در دوستي نقصان بسيار آورد

گر دل اندر کافري بندد جواني پاکباز
در نهان او مسلماني پديدار آورد

در بتکده اي برد مرا مست و بديدم
رويي، که خروش از جگر لات بر آورد

چون در شدم، آن قامت رعنا به قيامي
دل را ز مقام و ز مقامات برآورد

هر کس که در محبت او دم برآورد
پاي دل از کمند بلاکم برآورد

گر تيغ زنند رخ نپيچيم
زين قبله که در نمازم آورد

آن بخت که دل به خواب مي جست
بيدار ز در فرازم آورد

چون ديد که: شمع جمع عشقم
اندوه تو در گدازم آورد

هر چه در امکان عقل بود بگفتيم
اين دل شوريده اعتبار نگيرد

روز نباشد که در فراق رخ تو
روي من از خون دل نگار نگيرد

رنج کش، اي اوحدي، که بي المي کس
آرزوي خويش در کنار نگيرد

از دست بنده چه کار آيد؟
جز سرکه در قدمش بازد؟

در پرده راه ندارد کس
و آنگاه پرده که او سازد

چشم آن ترک سپاهي به هزيمت ببرد
ناوک غمزه چو در قلب سپاه اندازد

عزلت گزيده بودم و کاري گرفته پيش
يارم ز در درآمد و کارم به هم بزد

چون ديده بر طلايه حسنش نظر فگند
عشقش به دل در آمد و حالي علم بزد

در آتشم من و جز ديده کس نمي بينم
که بي مضايقه آبي بر آتشم ريزد

به ياد روي تو هر بامداد ديده من
ستاره در قدم آفتاب مي ريزد

تير کمان ابروان بر سپرم مزن، که من
در جگرش نهان کنم، تير کزان کمان رسد

ازين بيچارگي شرحي دهد در نامه، کان دلبر
چه برخواند جواب اوحدي ناچار بنويسد

بي قفا روي نيست در خارج
وندر آيينه بي قفا باشد

شمشماد همي لرزد چون بيد ز بالايت
بالاي چنين، رعنا در شهر بلا باشد

لعلت نکند سعيي در چاره کار من
بيچاره کسي کو را کاري به شما باشد

در آرزوي نسيمي ز زلف تو جانم
هميشه منتظر موکب صبا باشد

در قيامت همه را چشم بسويي و مرا
چشم سوي تو و گوشم به سلامت باشد

نشکفت اگر ز عشقش لاغر شويم و خسته
کين شيوه لاغريها در يام عشق باشد

بيش از اجل نبيند روي خلاص و رستن
در گردني، که بندي از دام عشق باشد

مشنو که: باز داند سر نيازمندان
الا کسي که پايش در دام عشق باشد

گفتي که: در فراقم زحمت کشيده اي تو
مردم هزار نوبت، زحمت کدام باشد؟

زر پر مطلب، که اوحدي را
در دست بجز دعا نباشد

طالب مقصود را از در نشايد باز گشتن
آستان را بوسه بايد داد، اگر بارش نباشد

فکرتم هر لحظه ميگويد که: جان در پايش افشان
کار جان سهلست، مي ترسم سزاوارش نباشد

گر مسلماني، نگه کن در گرفتاران به رحمت
کافرست آن کس که رحمي بر گرفتارش نباشد

نزد خداپرستان داني که: چيست طاعت؟
آن سيرتي که در وي آزار دل نباشد

يک بار اگر ببيني دل را، يقين بداني
کين آبگينه هرگز در بار دل نباشد

چون قد تو در چمن نباشد
چون روي تو ياسمن نباشد

اي باغ، مشو غلط ز رويش
کين لاله در آن چمن نباشد

پوشيده هر کسي را پيراهنيست، ليکن
آب حيات کس را در پيرهن نباشد

زر خواستي و جان هم، زر کمترست، ليکن
در جان که مي فرستم باري سخن نباشد

کي به شاخ غمش رسد دستي؟
که نه در زير اين ستون باشد

آن يار که در وفاش تا روز
بيدارم و او غنوده باشد

دانم که: به وصف من رقيبش
عيبي دو سه در ربوده باشد