ديوان امير خسرو

خسرو، اگر فسون پري نيست در سرت
چشم از فسون بپوش که مدهوشي آورد

بي او جهان، دو چشم ندارم، که بنگرم
بيرون کشم دو ديده، اگر دست در شود

شوخي که دل ز من ببرد وز براي لاغ
آيد درون سينه و در جستجو شود

با آنکه ديده هرگز ازو مردمي نديد
هم در دو ديده مردم چشمم همو شود

خسرو در اوفتاد به غرقاب آرزو
چون کشتي مراد به ساحل نمي شود

زان گل که اندکي بته مشک ناب شد
بسيار خلق از مژه در خون خضاب شد

در خردگيش ديدم و گفتم که مه شوي
او خود براي سوزش خلق آفتاب شد

دي در چمن شدم بگشايد مگر دلم
آهي زدم که آن همه گلها گلاب شد

در خواب پيش چهره خسرو پديد گشت
سلطان گذشت و قصه ما نقش آب شد

هر مرغ شاد با گل و هر سرو در چمن
بيچاره بلبلي که گرفتار دام شد

در آستانت لاف رسيدن کرا رسد
آن را که زير پاي دو عالم دو گام شد

عقلي که در فراخي عيشم رفيق بود
چون ديد تنگي دل من بر کرانه شد

در گردن من، آن همه خونها که مي کند
خونريز ما که هيچ خدنگش خطا نشد

چشم وصال نيست در اين چون رضاي دوست
شک خدا که حاجت خسرو روا نشد

از حال مات هيچ حکايت نمي رسد
در کار مات بيش عنايت نمي رسد

از خون نوشته قصه دردت رسول اشک
هر روز در کدام ولايت نمي رسد

اي عقل، بگذر از سر خسرو که مر ترا
در کار اهل عشق کفايت نمي رسد

شمعي که آسمان و زمين زو منورند
در روشني به عکس جبينت نمي رسد

گر روي تافتي سخني گوي در چمن
گل را دهند قيمت وبو رايگان بود

خاموشيش حکايت حال است گوش دار
عاشق که در حضور رخت بي زبان بود

گفتي که ناله هاي فلان گوش من ببرد
آخر چنين چرا همه شب در فغان بود؟

عمدا جدا مباش که در جان خسروي
گر خود هزار ساله ره اندر ميان بود

گر بنده کشتنيست مشو رويش، اي رقيب
چون خواب صبح در سر آن نازنين بود

شد جان صد هزار چو من در سر لبت
آري، بلاي مور و مگس انگبين بود

دي پاره کرد سينه مجروح من سرش
در آدمي مگو که به ديوار اثر کند

انديشه من از دل خودکام خسرو است
صعب آتشي بود که سر از خاک در کند

از نردبان زلف تو هردم به آفتاب
آسان رسد، وليک شبي در ميان کند

در خورد دوست نيست نثار سر و ترا
خسرو سري که دارد ايثار مي کند

در عاشقي درست نباشد کسي که او
ناموس خويش بر سر بازار نشکند

با زلف تست عهد دل ما و زينهار
در گوش او بگوي که زنهار نشکند

در پاي بوس يار ز غوغاي عاشقان
سرها رود که گوشه دستار نشکند

در خويشتن زمين ز گراني فرو شود
جايي که قامتت به نشستن سرين نهد

ني نغمه طرب که بود ارغنون مرگ
مرغي که در شکنجه دامي نوا زند

مردم در انتظار که کي حلقه بر درم
زلف نگار سلسله گيسوي من زند

ز پرده چون به در آيي براي ديدن رويت
هزار يوسف کنعان ز قعر چاه برآيد

اگر به باغ رسد قامت بلند تو روزي
عجب بود که اگر سرو در نماز نيايد

دل او فگند مرا در چه زنخدانش
وگرنه چشم من خون گرفته پيش نبود

چو وصل مي طلبي خسرو، از بلا مگريز
که در جهان عسلي بي گزند نيش نبود

ترا به خواب تنعم چه آگهي زان شب؟
که در فراق تو خاطر هزار سال نمود

کجا به صحبت ياري به عيش بنشستم؟
که هجر تيغ کشيده دو اسپه در نرسيد

بهار در ره آيندگان باغ نگر
که فرش ديده نرگس به چند ميل کشيد

بهشت شد چمن و خوش کسي که با خوبان
در آن بهشت شرابي چو سلسبيل کشيد

دوال داد ميي کز رکاب اهل کرم
دوال بستد و در گردن بخيل کشيد

مبصران که مزاج جهان شناخته اند
دو روزه برگ اقامت در آن نساخته اند

نگاهباني جوهر چو نيست در حد عکس
چه سود از آنکه همه دزد را شناخته اند

دلم به سوي بتان ميل مي کند وانگاه
مزاج عافيتم در زمانه مي طلبد

تنم که غرقه به خون شد ز آشنايي چشم
فتاده در دل دريا کرانه مي طلبد

در آن هجوم که يار تو پادشا باشد
غم گدا که بود، زير پاکرا باشد؟

يگانه با تو چنانم که در جدايي تو
چو يک تنم که ازو نيمه جدا باشد

ندانم اين دل آواره را که فتوي داد
که بت پرستي در عاشقي روا باشد