ديوان ناصر خسرو

در ره غمري به يک مراغه چه جوئي
اي خر ديوانه، در شتاب و دوانه؟

وطن مر تو را در جهان برين است
تو هرچند امروز در تيره طيني

دايم به شکار در همي تازي
و آگاه نه اي که مانده در دامي

از حرص به وقت چاشت چون کرگس
در چاچ و، به وقت شام در شامي

در دنيا سخت سختي و در دين
بس سست و ميانه کار و هنگامي

در خورد ثنا شوي به دانش
هرچند که در خور هجائي

بسته در اين خانه تاريک و تنگ
شاد چرائي؟ که نه در گلشني!

در مجلس با رود ساز و ساقي
تا وقت سحر مانده در جدالي

در مسجد دل تنگي و ملولي
در مجلس خوش طبع و بي ملالي

در فحش و خرافات عندليبي
در حجت و آيات گنگ و لالي

زيراک اگر خر از در چوب آمد
پس چون تو بي خرد ز در داري؟

غافلي اندر نماز و چشم به در،
پيش شه از بيم دست در بغلي

آتش بي شک به جانت در نشلد
چون تو به چيز حرام در نشلي

نامي نکو گزين که بدان چون بخوانمت
در جانت شادي آيد و در دلت خرمي

از بس خطا و زلت ناخوب ها که کردي
در چنگل عقابي در کام اژدهائي

گر در بهشت باشد نادان بي تعبد
پس در بهشت باشد نخچير و گور دشتي

به شستم سال چون ماهي در شستم
به حلقم در تو، اي شستم، قوي شستي

تو در راه عمري هميشه شتابان
در اين ره نشايدت کردن مقامي

در وصف چو خيري نبود خلق پرستي
در صيد چو بازي نبود جوجه ربائي

تا در صفتيم در مماتيم همه
چون رفت صفت عين حباتيم همه

خسرو و شيرين نظامي

وراي هر چه در گيتي اساسيست
برون از هر چه در فکرت قياسيست

حروف کاينات ار بازجوئي
همه در تست و تو در لوح اوئي

جهت را شش گريبان در سر افکند
زمين را چار گوهر در برافکند

چنانش در نورد آرد سرانجام
که نتواند زدن فکرت در آن گام

طبايع را يکايک ميل در کش
بدين خوبي خرد را نيل در کش