ديوان سنايي

مگر بي چون خداوندي که اهل هر دو عالم را
به قدرت در وجود آورد بي آلت به کاف و نون

هر کجا عشق من و حسن تو آيد بي گمان
در نه پيوندد خرد با کاف کفر و دال و دين

گر به جنت در به دوزخ رخت بنهي پس ترا
سينه و ديده گهي پر نور و گه پر نار کو

ز وهمي کز خرد خيزد تو زان وهم و خرد در وي
ز رايي کز هوا خيزد تو دور از چشم آن رايي

ز نور يوسف و يعقوب و چاه و اخوه يوسف
در آن وادي مرو کانجا به هر پي صد بلا يابي

چشم و گوش همه از لحن و رخت پر در و گل
پس چرا قسمتم از هر دو عنا و تعبي

از من و من سير شدم بر در تو زان که همي
من چو بيايم تو نه اي من چو نمانم تو مني

چو درج در دين کردي ز فيض فضل حق دل را
مترس از ديو اگر به روي ز عصمت پاسبان بيني

خليل ار نيستي چه بود تو با عشق آي در آتش
که تا هر شعله اي ز آتش درخت ارغوان بيني

تو خود کي مرد آن باشي که دل را بي هوا خواهي
تو خود کي درد آن داري که تن را در هوان بيني

امامت گر ز کبر و حرص و بخل و کين برون نايد
به دوزخ دانش از معني گرش در گلستان بيني

اي هم از امر تو عقل و جان بس اندر شوق و ذوق
در مناجات از زبان عقل و جان چون خوانمت

تا در آب و خاک و باد و آتش از بهر صلاح
گرمي و خشکي و سردي و تري باشد به هم

مرد باش و گرم رو در راه مردان روز و شب
تيغ گير و زخم زن دين از زبان ويران مکن

يک خصال از وي به غزنين عقل بر من کرد ياد
من چنان گشتم که در من ره نماند آرام را

نور داد از جود او تا عکس بر گيتي فکند
جور چون دين شد غريب و بخل چون در شد يتيم

دل ز نور و نار او آن وقت مگسل بهر آنک
سخته بخشد نار و نور آنگه که در ميزان شود

با صفاي دل چه انديشي ز حس و طبع و نفس
يار در غارست با تو غار گو پر مار باش

گر نه اي از ما چو عيسا چون نپري بر هوا
ور ز مايي همچو ما چون خر نراني در خلاب

همچو خاک و باد و آب و آتشت در هر صفت
عمر باد و امر باد و لطف باد و نور باد

از بانگ هاي و هوي تو کمتر شدم در کوي تو
گشت اين تنم چون موي تو اي بي وفا اي پاسبان

آرام گير و کم خروش آخر به خون ما مکوش
در خون دل ما را مجوش اي بي وفا اي پاسبان

حديقة الحقيقة و شريعة الطريقة سنايي

... نوري ناکاسته، که در ظلمات (حدوث)، او را و ديگران را چشم و چراغ ...

و اگر خود در ميان باشد، آن بود او هم سطح آب را سياه کند، و هم ...

ديوان سيف فرغاني

چو تو بي راي و بي تدبير او را پيروي کردي
تو در دوزخ شوي پيشين و از پس پيشکار تو