ديوان سلمان ساوجي

در دو جهان به جان تو را خلق همي خرند و من
هر دو جهان نهاده ام نيم بهاي روي تو

تخت مي سوزد که بر سر ملک را افسر نماند
خود چه در خور بود افسر ملک را چون سر نماند

ديوان سنايي

جان و دل در جام کن تا جان به جام اندر نهيم
همچو خون دل نهاده اي پسر صد جام را

تکيه گه جان و دل گه رخ و گه زلف تست
بوسه گه چشم و لب گه در و گه بام تست

اي صنم در دلبري هم دست و هم دستان تراست
بر دل و جان پادشاهي هم دل و هم جان تراست

در ميان اهل دين و اهل کفر اين شور چيست
گر مسلم بر دو رخ هم کفر و هم ايمان تراست

آنچه بت گر کرد و جادو ديد جانا باطل است
در دو مرجان و دو نرگس کار اين و آن تراست

حسن او خورشيد و ماه و زهره بر فتراک بست
لطف او در چشم آب و باد و آتش خاک زد

اين چنين دلبر که گفتم در صفات عشق من
گه دو چشمم پر ز آب و گه رخم پر زر کند

من چه سگ باشم که در عشق تو خوش يک دم زنم
آدم و ابليس يک جا چون به همراهي کند

آن که يک ساعت دل آورد و ببرد و باز داد
بر حقيقت دان که او در عشق هر جايي بود

ور نمي داني که خود جانان چه باشد در صفا
هر چه آن را از تو بيرون برد آن را آن شمر

طالب عشق و مي و عيش و طرب باش و بجوي
چون به کف آمد ترا اين روز و شب در کار باش

ما همه دعوي کنيم از عشق و عشق از ما به رنج
عاشق آن بايد که از معني بود در خورد عشق

نرگس و شمشاد و سوسن مشک و سيم و ماه و گل
تا به هنگام سحر هر هفت در بر داشتم

من آنگه خود کسي باشم که در ميدان حکم او
نه دل باشم نه جان باشم نه سر باشم نه تن باشم

لعل پاش و در فشانيم از دو دريا و دو کان
تا اسير آن دو لعل و آن دو تا بيجاده ايم

گر فلک در عهد او با ما نسازد گو مساز
ما به يک دم آتش اندر چرخ و بر چنبر زنيم

چو روي خويش خرم کن يکي بستان طبع اي بت
چو زلف خويش در هم زن همه ايام جان اي جان

ببين در کوي کفر و دين به مهر و درد دل بنشست
هزاران آه خون آلود زير کام جان اي جان

از آن تا در دل و ديده گهر جز عشق تو نبود
برون رويد گهر هر دم ز بحر و کان جان اي جان

ز بهر سرخ رويي جان چه باشد گر به يک غمزه
ز خوبان جان براندايي تو در ميدان جان اي جان

با روي خوب و خوي بد از تو کسي کي برخورد
اين خوي بد در تو رسد بگريز اي دلبند ازين

با تو در فقر و يتيمي ما چه کرديم از کرم
تو همان کن اي کريم از خلق خود با خلق ما

هر چه در دين پيشم آيد گر چه نه سجده صواب
هر چه نزد حق پيشم افتد گر چه طاعت آن خطا