ديوان سيف فرغاني

جز تو در آفاق مرا هيچ نيست
اي همه آن تو و تو آن من

دي يکي گفت که عشاق بنزد معشوق
راست چون در دل دين دار چو دنيا دارند

گرچه در خدمت تو عمر بپايان نرسد
عمر آنست که با دوست بپايان آرند

گر هزاران آفتاب ومه بود در آسمان
من نپندارم زمين روشن شود بي روي تو

ذرها خورشيد گردند ار در ايشان بنگرد
آفتاب آسمان حسن، يعني روي تو

گر بکاري در ببايد مرد، باري کار عشق
ور برويي دل ببايدداد، باري روي تو

جنت ديدار دارد سيف فرغاني بنقد
گر ميسر گرددش در ملک دنياروي تو

در شگفتم تا چو سعدي عارفي چون گويدت
کاي طراوت برده از فردوس اعلي روي تو

عاشق بعالم ننگرد در خويشتن هم ننگرد
اندر رداي عيسوي زنار نتوان يافتن

در خوابگاه وصل تو عاشق نخسبد هيچ شب
گر چون خروسش هر سحر بيدار نتوان يافتن

حلاوت در لب لعل تو دايم
چو شين درشهد وسين اندر سلامست

هرکه يک بار در آن طلعت ميمون نگرد
گر نظر باشدش اندر دگري چون نگرد

تا تو ظاهر نشدي از در باطن ذل را
عشق دستور نمي داد که بيرون نگرد

سيف فرغاني چون در ره عشق از دل پاک
ترک جان کردي جانان بتو اکنون نگرد

در کوي تو کديه کردن اي دوست
نزد همه همچو مال دلخواه

در هواي مه روي تو بشب هرکه بخفت
روز وصل تو بيابد بدعاي سحري

روح مرده است اگر دل نبود زنده بعشق
مرد کورست چو در چشم بود بي بصري

چون توانم رخ تو ديد چومن بي دولت
(بخت آيينه ندارم که در او مي نگري)

چونکه در مصر شد عزيز چه غم
يوسف ار با برادران نبود

اين سخن در درون نگه مي دار
مغز بيرون استخوان نبود

جهد کن تا زنفس در سخنت
چون بر آب از قدم نشان نبود

عشق رويت چو مرا حلقه بزد بر در دل
شوق از خانه بدر کرد شکيبايي را

در دهان طمعم چون ترشي کند کند
لب شيرين تو دندان شکر خايي را

دهن تنگ تو چون ذره در سايه نهان
نفي کرده است زخود تهمت پيدايي را

هوس نرگس شير افگن تو در کويت
با سگان انس دهد آهوي صحرايي را

خلق بي ديده همه چيز ببينند چو چشم
گر در آيينه دل نقش خيالش دارند

او بمعني ملک و صورت انسان دارد
همچو ريحان که در اشکسته سفالش دارند

سيف فرغاني در عشق اگرش حالي هست
اهل معني خبر از صورت حالش دارند

وگر روغن شود در جوي آبش
چراغ از دود اين گلخن نگه دار

نگويم سيف فرغاني مگو هيچ
زبان خويش در گفتن نگه دار

از کرم ولطف تو در کوي تو
سگ دل درويش بنان خوش کند

من چه خبر دارم اگر در خلا
وصل تو عيش دگران خوش کند

در گلشن حسن چون تو کس نيست
معروف چو گل بخوب رويي

سگ اين کوي شدن مرتبه شيرانست
اينت بس نيست که در کوي سگانش باشي

در ازل هرچه شد وتا بابد هرچه شود
بنده تقرير کند گرتو زبانش باشي

ور زخاک کوي او يک ذره در چشمت فتد
آفتابي بعد ازآن اندر نظر نايد ترا

تا جهاني خلق را چون ذره سرگردان کند
آفتاب حسن در رويش پديدار آمدست

شطح حلاج در اطراف چمن بلبل گفت
گل چون پنبه چرا بر سر دار آمده بود

عاقبت همچو بشر کس شد ونام آور گشت
سگ که در خدمت اصحاب بغار آمده بود

ايا سلطان عشق تو نشسته برسرير دل
بلشکرهاي خود کرده تصرف در ضمير دل

در فراق تو اي پسر هستم
همچو يوسف که از پدر دورست

بي تو در ديگران نظر نکنم
که معاني ازين صور دورست

عاشق بدست همت خود در طريق عشق
هرچ آن نه دوست بود بيفگند و برنداشت

در آستين صدره دولت نکرد دست
هر دامني که درخور اين جيب سر نداشت

عاشق نخواست مال چو حرصي درو نبود
جوکي خرد مسيح چو در خانه خر نداشت

در راه عشق مرد چو مالي زدست داد
خاکي که زير پاش بود کار زر کند

آتش بروزها نکند آنچه در شبي
عاشق بآب ديده و آه سحر کند

ناخفته شب زشوق تو آن روز دست وصل
در دامنت زند که سر از خاک برکند

باري در آبمجلس ما تا بيک قدح
ساقي عشقت از دو جهان بي خبر کند

همت بلند دار که پرواز در هوا
عاشق ببال همت و عنقا بپر کند

هم دست او کسي نبود زآنکه ديگري
در راه دوست سير بپا او بسر کند

هرکو نه راه عشق رود در پيش مرو
واثق مشو که کور ترا ديده ور کند

گر رخ خويش بعشاق نمايي يک شب
در مه روي تو اي دوست چه نقصان آيد

گوي ميدان تماشاش زنخدان تو بس
گر دلي در خم آن زلف چو چوگان آيد

غرقه گرداب حيرت از تو شد
کشتي انديشه در درياي دل

هر دو عالم چيست نزد عارفان
ذره يي گم گشته در صحراي دل

طريق عشق جانان چيست در درياي خون رفتن
مدان آسان که دشوارست ره بي رهنمون رفتن

اهل صورت همه از معني تو بي خبرند
واهل معني همه در صورت تو حيرانند

عمر عشاق تو مانند نمازست اي دوست
لاجرم در همه ارکانش ترا مي خوانند

اين لطايف که در اوصاف تو من مي گويم
هوس آن همه را هست ولي نتوانند

در آينه چو خط سبز بر لبت بيني
زمردي شمر از لعل تر برآورده

بگير آينه يي چون رخ تو در عرقست
بدست و، آب زآتش نگر برآورده

زچشم مست تو در کوي تو چو مدهوشان
شراب عشق مرا بي خبر برآورده

بر در تو عاشقان دارند کار
دوستان با دوستان دارند کار

من از تعصب دين دشمن ترا کافر
بگويم و نکند رخنه در مسلماني

هواي چون تو پري روي در سر چومني
بدست ديو بود خاتم سليماني

هر دل که غم تو اندرو نبود
مرده شمرش که نيست جان در وي

از هر دو جهان نشان نمي گيرد
آن دل که تست يک نشان در وي

من ازسخن تو لب بهم گيرم
چون کار نمي کند زبان در وي

آنجا که مقام عاشقان تست
نازل چو زمين شد آسمان در وي

مارا وترا ازين جهان اي جان
هرچند که کردم امتحان در وي

جانيست زحزن عالمي با او
روييست زحسن يک جهاي در وي

گر جان منست دلپذيرم نيست
هرچيز(که) ازتو نيست آن در وي

سوي تو هر شبي که جامه چرخ
در گريبان کشد سر خورشيد

بر درتو زمن نماند اثر
محو شد سايه بر در خورشيد

جز بنامت نمي زند در کان
سکه بر سيم زرگر خورشيد

قتيل تيغ فنا جامه بقا پوشد
چو بر وي افتد ازآن سرو در قبا سايه

چو عشق در دلم آمد زمن نماند اثر
چو ديد طلعت خورشيد شد زجا سايه

اي ماه اختران تو اندر زمين مهند
وي شاه چاکران تو در مملکت شهند

در روز زندگاني خويش آن بد اختران
بي آفتاب عشق تو شبهاي بي مهند

قومي که در غم تو بروز آورند شب
مقبول نزد توچو دعاي سحرگهند

يوسف برند در عوض آب سوي قوم
بي دلو تشنگان که چو من بر سر چهند

اي چو شيرين بدهان پسته بگفتارشکر
در حديث آي وازآن پسته فروبار شکر

همچو خسرو که بجان در طلب شيرين بود
لب شيرين ترا هست طلب کار شکر

در مقامي که شود با شکرآن شيرين جمع
تو ازو بوسه خوه اي عاشق وبگذار شکر

يار با آن لب شيرين سخن تلخم گفت
در دوا کرد طبيب ازپي بيمار شکر

شاهان حسن را رخ خوبت پياده کرد
ميدان ازآن تست در انداز گوي خويش

تين وزيتون گر چه مذکورست در قرآن وليک
باغ قرآن نبود از زيتون وتين آراسته

دوست جز دل نمي پذيرد جاي
در دل بر کسي دگر مگشاي

دوست را هيچ جانخواهي يافت
تا ترا در دو کون باشد جاي

در آن دوست را که کليد تويي
تا درآيي زخويشتن بدرآي

جانت گر در سماع خوش گردد
چون شکر درني ودم اندر ناي

دست در کار کن که از سر مويي
نگشايد گره بناخن پاي

هرکه بر خود در مراد ببست
دست او شد کليد هر دو سراي

نديده ديده من تاب آفتاب رخت
ولي حرارت مهر تو در دل افتاده

درين رهي که گذر نيست رخش رستم را
خريست خفته وباريست در گل افتاده

شکسته است درين چار طاق شش جهتي
چو در ميان دوصف يک مقاتل افتاده

چو شعر نيک که در نامهاش درج کنند
حديث ما وتو اندر رسايل افتاده

مرا زمن برهان زآنک غير من کس نيست
که در ميان من وتست حايل افتاده

هزار عاشق مسکين چو سيف فرغانيست
اميدوار برين در چو سايل افتاده