ديوان ناصر خسرو

در چو اين منظر چو بگزاري فريضه ي کردگار
بهتر آن باشد که مدح آل پيغمبر کني

اي عدوي آل پيغمبر، مکن کز جهل خويش
کوه آتش را به گردن در همي چنبر کني

ور نه در دل کفر داري چون شود رويت سياه
چون حديث از حيدر و از شيعه حيدر کني؟

وقت آن آمد که روز کين چو خاک کربلا
آب را در دجله از خون عدو احمر کني

اي نبيره ي آنک ازو شد در جهان خيبر خبر
دير برنايد که تو بغداد را خيبر کني

اين چه خيمه است اين که گوئي پر گهر درياستي
يا هزاران شمع در پنگان از ميناستي

اين چنين بي هوش در محراب و منبر کي شدي
گر به چشم دل نه جمله عامه نابيناستي؟

روي زي محراب کي کردي اگر نه در بهشت
بر اميد نان و ديگ قليه و حلواستي؟

عقل در ترکيب مردم ز آفرينش حاکم است
گر نه عقلستي برو نه چون و نه ايراستي

جهان بازي گري داند مکن با اين جهان بازي
که در ماني به دام او اگرچه تيز پر بازي

به چنگ باز گيتي در چو بازت گشت سر پيسه
کنونت باز يابد گشت از اين بازي و طنازي

ترا ديباي عنبر بوي گلرنگ است در خاطر
همي کن عرضه بر دانا که عطاري و بزازي

يک رش هنوز بر نشدستي نه يک به دست
پنجاه سال شد که در اين سبز پشکمي

کس را وفا نيامد از اين بي وفا جهان
در خاک تيره بر طمع نور چون دمي؟

گر جز که دين توست و رسول تو در دلم،
اي کردگار حق، به سرم تو عالمي

اي فضولي، تو چه داني که که بودند ايشان
چون تو دل در طلب طاعت و ايمان ندهي؟

گرگ بسيار فتاده است در اين صعب رمه
آن به آيد که خر خويش به گرگان ندهي

سخن شريف تر و بهتر است سوي حکيم
ز هرچه هست در اين ره گذار بي معني

برآسوده ز جنبش ها و قال و قيل دهر ايدون
که گفتي نيست در عالم نه جنبائي نه گويائي

نديدم تا نديدم دوش چرخ پر کواکب را
به چشم سر در اين عالم يکي پر حور خضرائي

اگر سرا به ضرا در نديده ستي بشو بنگر
ستاره زير ابر اندر چو سرا زير ضرائي

که نفس ار چه نداند، عقل پر دانش همي داند
که در عالم نباشد بي نهايت هيچ مبدائي

چنين تا کي کني حجت تو اين وصف نجوم و شب؟
سخن را اندر اين معني فگندي در درازائي

همي بيني به چشم دل به دلها در ز بهر آن
که بستاند قباي ژنده يا فرسوده يکتائي

کجا باشد محل آزادگان را در چنين وقتي
که بر هر گاهي و تختي شه و مير است مولائي