ديوان ناصر خسرو

آن بي قرين ملک که جز او نيست در جهان
کز ملک ديو يکسره خالي است ملکتش

يکي گردنده گوئي بر شد از دريا سوي گردون
که جز کافور و مرواريد و گوهر نيست در کانش

به چشم دل نکو بنگر ببين اين خوان پر نعمت
که بنهاده است پيش تو در اين زنگاري ايوانش

مرا در دين نپندارد کسي حيران و گم بوده
جز آن حيران که حيراني دگر کرده است حيرانش

چرا گويم که بهتر بود در عالم کسي زان کس
که بر اعداي دين بر تيغ محنت بود بارانش؟

از آن سيد که از فرمان رب العرش پيغمبر
وصي کردش در آن معدن که منبر بود پالانش

از آن مشهور شير نر که اندر بدر و در خيبر
هوا از چشم خون باريد بر صمصام خندانش

اي پسر، چون به جهان بر دل يکتا شودت
بنگر در پدر خويش و ببين پشت دوتاش

عرش پر نور و بلند است به زيرش در شو
تا مگر بهره بيابد دلت از نور ضياش

هر که در بند مثل هاي قران بسته شده است
نکند جز که بيان علي از بند رهاش

جز که زرق تن جاهل سببي ديگر نيست
که يمک پيش تگين است و رمک بر در تاش

زرق تن پاک همه باطل و ناچيز شودت
که نبايد به در تاش و تگين بود فراش

در عالم دين او سوي ما قول خداي است
قولي که همه رحمت و فضل است معانيش

هر کو به زنا قصد جهان دارد از اوباش
بس زود بيارند در اين ننگ و نکالش

چون بر تو هواي دل تو مي بکشد تير
در پيش هوا تو ز ره صبر فرو پوش

در معده ت بر جان تو لعنت کند امشب
ناني که به قهر از دگري بستده اي دوش

غل است مرا به دل درون از تو
گر هست تو را ز من به دل در غل

به گوش در سخن حجت اي پسر عسل است
جز از سخن نخورد کس به راه گوش عسل

وز طمع در جامگي و خوردن مال يتيم
مانده بر درگاه مير و شاه و خانند، اي رسول

چشم دل در پيش حق مي باز نتوانند کرد
وز جهالت جان به باطل برفشانند،اي رسول

اي بر سر دو راه نشسته در اين رباط
از خواب و خورد بيهده تا کي زني لکام؟

پديد آرد سخن در خلق عالم بيشي و کمي
چو فردا اين سخن گويان برون آيند از اين پيشکم

سبک باشي به رقص اندر، چو بانگ مؤذنان آيد
به زانو در پديد آيدت ناگه علت بلغم

در اين پيروزه گون طارم مجوي آرام و آسايش
که نارامد به روز و، شب همي ناسايد اين طارم

نبايد نرم کردن گردن از بهر درم کس را
نبشته است اين سخن در پندنامه سام را نيرم