ديوان ناصر خسرو

اگر يک دم به خوان خواني مرورا، مژده ور گردد
به خواني در بهشت عدن پر حلوا و بريان ها

به باغي در که مرغان از درختانش به پيش تو
فرود افتد چو بريان شکم آگنده بر خوان ها

بر قياس خويش داني هيچ کايزد در کتاب
از چه معني چون دو زن کرده است مردي را بها؟

اي شده مدهوش و بيهش، پند حجت گوش دار
کز عطاي پند برتر نيست در دنيا عطا

جز به خشنودي و خشم ايزد و پيغمبرش
من ندارم از کسي در دل نه خوف و نه رجا

محسوس بود هرچه در اين پنج حس آيد
محسوس مر اين را دان معقول جز آن را

خداوندي که در وحدت قديم است از همه اشيا
نه اندر وحدتش کثرت، نه محدث زين همه تنها

اگر هيچيز را چيزي نهي قايم به ذات خود
پس آمد نفس وحدت را مضاد و مثل در آلا

چه گوئي چيست اين پرده بر اين سان بر هوا برده
چو در صحراي آذرگون يکي خرگاه از مينا؟

چو در تحديد جنبش را همي نقل مکان گوئي
و يا گرديدن از حالي به حالي دون يا والا

و گر گوئي که در معني نيند اضداد يک ديگر
تفاوت از چه شان آمد ميان صورت و اسما؟

تو از معني همان بيني که در بستان جان پرور
ز شکل و رنگ گل بيند دو چشم مرد نابينا

تو ز شادي خندخند و نيستي آگاه ازان
او همي بر تو بخندد روز و شب در زير لب

اي طلبگار طرب ها، مر طرب را غمروار
چند جوئي در سراي رنج و تيمار و تعب؟

شاد کي باشد در اين زندان تاري هوشمند
ياد چون آيد سرود آن را که تن داردش تب؟

من به يمگان در به زندانم از اين ديوانگان
عالم السري تو فرياد از تو خواهم، آي رب

چون کنند از نام من پرهيز اينها چون خداي
در مبارک ذکر خود گفته است نام بولهب!؟

زانکه هفتاد و دو دارد ناصبي در دين امام
چيست حاصل خير، بنگر، ناصبي را جز نصب

بولهب با زن به پيشت مي رود اي ناصبي
بنگر آنک زنش را در گردن افگنده کنب

زيرا که دين سراي رسول است و ملک اوست
کس ملک کس نبرد در اسلام بي نسب

زان روز باز ديو بديشان علم زده است
وز ديو اهل دين به فغان اند و در هرب

گرچه در شهر کسان گلشن و کاشانه کني
خانه خويش به ار چند خراب است و يباب

بي خرد گرچه رها باشد در بند بود
با خرد گرچه بود بسته چنان دان که رهاست

لاجرم از خلق جز که مست و خسان را
بر در اين مست بر، نه جاه و نه بار است

پيچيده به مسکين تن من در به شب و روز
همواره ستمگاره و خونخواره دو ما راست