ديوان شمس

خواهي که اندر جان رسي، در دولت خندان رسي
مي باش خندان همچو گل، گر لطف بيني گر جفا

هر لحظه گويد شاه دين: « آري چنين و صد چنين
پيدا شدي گر زانک من در بند بردا بر دمي »

کهنه بگذار و رو در بر کش يار نو
نو بيش دهد لذت، اي جان و جهان، نوجو

با خوبي يار من زن چه بود؟! طبلک زن
در مطبخ عشق او، شو چه بود؟ کاسه شو

شهري چه محل دارد کز عشق تو شور آرد؟
ديوانه شود ماهي از عشق تو در دريا

مگريز ز غم اي جان، در درد بجو درمان
کز خار برويد گل، لعل و گهر از خارا

گل دسته در هواي عفن پايدار نيست
آن را کشيدن اين سو، هم حيف و هم خطاست

چون گنج برآزين حدث اي جان و جهان گير
در گوش کن اين پند من، اي گوشه گزيده

اندر تن من يک رگ، هشيار نماندست
اي رفته مي عشق تو اندر رگ و در پي

امروز خلقي سوخته، در تو نظرها دوخته
تا خود کرا پيش از همه امروز دربر مي کشي

اي خاک ره، در دل نهان داري هزاران گلستان
وي آب، بر سر مي دوي، وز بحر گوهر مي کشي

زاغ تن مردار را، در جيفه رغبت مي دهي
طوطي جان پاک را، مست و شکرخا مي کشي

يوسف ميان خاک و خون در پستي چاهي زبون
از راه پنهان هردمش اي جان به بالا مي کشي

ترجيع ديگر اين بود، کامروز چون خوان مي کشي
فردوس جان را از کرم در پيش مهمان مي کشي

سلطان سلطانان توي، احسان بي پايان توي
در قحط اين آخر زمان، نک خوان احسان مي کشي

زنبيلشان پر مي کني، پر لعل و پر در مي کني
چون بحر رحمت خس کشد زنبيل ايشان مي کشي

اي چشم منگر در بشر، وي گوش، مشنو خير و شر
وي عقل مغز خر مخور، سوي مسيحا مي کشي

با لعل همچون شکرش، وز تابش سيمين برش
صد سنگ بادا بر سرش گر در کند دو دانگي

ما جمله بيخوابان شده، در خوابگه رقصان شده
اي ماه بي نقصان شده و انجم ز مه رقصان شده

تبريز و باقي جهان با هرک را عقلست و جان
از روي معني ونهان، در عشق شه رقصان شده

سلام عليک اي دهقان، در آن انبان چها داري؟
چنين تنها چه مي گردي؟ درين صحرا چه مي کاري؟

تو زاهد مي زني طعني، که نزديکم به حق يعني
بسي مکي که در معني بود او دور و آفاقي

برين معني نمي افتي، چو در هر سايه مي خفتي
بهست خويشتن جفتي، وز آن طاق ازل طاقي

گهي پر خشم و پرتابي، به دعوي حاجب البابي
گهي خود را همي يابي، ز عجز افتاده در قاقي

زهي دريا، زهي گوهر، زهي سر و زهي سرور
زهي نور و زهي انور در آن اقليم بي جايي