ديوان شمس

چون شوم نوميد از آن آهو که مشکش دم به دم
در طلب مي داردم از بوي و از بوياييي

من نظر کردم دمي در جان سودارنگ خويش
ديدم او را پيچ پيچ و شورش و درواييي

گفتم آخر چيست گفتا دست را از من بشو
من نيم در عشق او امروزي و فرداييي

در هر آن شهري که نوشروان عشقش حاکم است
شد به جان درباختن آن شهر حاتم طاييي

چون ميي در عشق او تا کهنه تر تو مستتر
کي جواني ياد آرد جانت يا برناييي

گر چه در مستي خسي را تو مراعاتي کني
و آنک نفي محض باشد گر چه اثباتي کني

او به صحبت ها نشايد دور دارش اي حکيم
جز که در رنجش قضاگو دفع حاجاتي کني

آن مراعات تو او را در غلط ها افکند
پس ملازم گردد او وز غصه ويلاتي کني

آن طرب بگذشت او در پيش چون قولنج ماند
تا گريزي از وثاق و يا که حيلاتي کني

آن کسي را باش کو در گاه رنج و خرمي
هست همچون جنت و چون حور کش هاتي کني

چون منش الحاح کردم کفچه را زد بر سرم
در سر و عقلم درآمد مستي و ويرانيي

تا چه مي بينند جان ها هر دمي در روي تو
وز چه باشد هر زمانيشان چنين رقصانيي

بي علاج و حيله ها گر سنگ باشي در زمان
گوهري گردي از آن جنسي که تو نشمرده اي

به چنين رخ که تو داري چه کشي ناز سپيده
که نگنجد به صفت در که چه محمودصفاتي

خنک آن دم که درآويزد در دامن لطفت
تو بگويي که چه خواهي ز من اي مست نزاري

نه صداعي نه خماري نه غمت ماند نه زاري
عسسي دان غم خود را به در شحنه و والي

چه بود باطن کبکي که دل باز نداند
چه حبوب است زمين در که ز چرخ است نهاني

تو صلاح دل و ديني تو در اين لطف چنيني
که کمين خار فنا را سوي گلزار فريبي

و اگر باغ نه مستي که در او ميوه برستي
ز کجا ميوه تازه به درون سبدستي

چو وفا نبود در گل چو رهي نيست سوي کل
همه بر توست توکل که عمادي و عميدي

تو همه طمع بر آن نه که در او نيست اميدت
که ز نوميدي اول تو بدين سوي رسيدي

تو خمش کن که خداوند سخن بخش بگويد
که همو ساخت در قفل و همو کرد کليدي

تويي درياي مخلد که در او ماهي بي حد
ز سر جهل مکن رد سر انکار چه خاري

همه ذرات چو ذاالنون همه رقاص چو گردون
همه خاموش چو مريم همه در بانگ چو قاري

مثل نفس خزان است که در او باغ نهان است
ز درون باغ بخندد چو رسد جان بهاري