ديوان شمس

داند دل هر پاک دل آواز دل ز آواز گل
غريدن شير است اين در صورت آهوي او

چون جان تو شد در هوا ز افسانه شيرين ما
فاني شو و چون عاشقان افسانه شو افسانه شو

عالم چو ضد يک دگر در قصد خون و شور و شر
ليکن نيارد دم زدن از هيبت پابست او

در مصر ما يک احمقي نک مي فروشد يوسفي
باور نمي داري مرا اينک سوي بازار شو

در گردش چوگان او چون گوي شو چون گوي شو
وز بهر نقل کرکسش مردار شو مردار شو

رفتيم سوي شاه دين با جامه هاي کاغذين
تو عاشق نقش آمدي همچون قلم در رنگ شو

در دوغ او افتاده اي خود تو ز عشقش زاده اي
زين بت خلاصي نيستت خواهي به صد فرسنگ شو

هم چرخ قوس تير او هم آب در تدبير او
گر راستي رو تير شو ور کژروي خرچنگ شو

گر لعل و گر سنگي هلا مي غلط در سيل بلا
با سيل سوي بحر رو مهمان عشق شنگ شو

مي باش همچون ماهيان در بحر آيان و روان
گر ياد خشکي آيدت از بحر سوي گنگ شو

سوداي تنهايي مپز در خانه خلوت مخز
شد روز عرض عاشقان پيش آ و پيش آهنگ شو

من خود کي باشم آسمان در دور اين رطل گران
يک دم نمي يابد امان از عشق و استسقاي تو

خامش رها کن بلبلي در گلشن آي و درنگر
بلبل نهاده پر و سر پيش گل خندان گرو

خامش کنم تا حق کند او را سيه روي ابد
من دست در ساقي زنم چون مستم از تجميش او

اي بر شقايق رنگ تو جمله حقايق دنگ تو
هر ذره را آهنگ تو در مطمع احسان تو

اي خوش منادي هاي تو در باغ شادي هاي تو
بر جاي نان شادي خورد جاني که شد مهمان تو

رفتم سفر بازآمدم ز آخر به آغاز آمدم
در خواب ديد اين پيل جان صحراي هندستان تو

اي کوه از حلمت خجل وز حلم تو گستاخ دل
تا درجهد ديوانه اي گستاخ در ايوان تو

تا هوش باشد يار من باطل شود گفتار من
هر دم خيالي باطلي سر برزند در پيش او

چون صد بهشت از لطف او اين قالب خاکي نگر
رشک دم عيسي شده در زنده کردن باد از او

در طبع همچون گولخن ناگه خليفه رو نمود
از روي مير مؤمنان شد فخر صد بغداد از او

گر يک جهان ويرانه شد از لشکر سلطان عشق
خود صد جهان جان جان شد در عوض بنياد از او

صد غلغله اندر بتان افتاد و اندر بتگران
تا دست ها برداشتند بر چرخ در فرياد از او

بس کن اگر چه که سخن سهل نمايد همه را
در دو هزاران نبود يک کس داننده او

قسمت گل خنده بود گريه ندارد چه کند
سوسن و گل مي شکفد در دل هشيارم از او