ديوان شمس

چو ديکي پخت عقل من چشيدم بود ناپخته
زدم آن ديک در رويش ز بهر جوش شمس الدين

زبان ذوالفقار عقل کاين دريا پر از در کرد
زبانش بازبگرفت و شد او خاموش شمس الدين

کسي کز نام او بر بحر بي کشتي عبر يابي
چو سامندر ز مهر او روي در نار شمس الدين

بزد خود بر در امکان که مانندش برون نايد
ز اوصاف بديع خويش خود مسمار شمس الدين

عاشق بتر از مست است عاشق هم از آن دست است
گويم که چه باشد عشق در کان زر افتادن

مست آمد دوش آن مه افکنده کمر در ره
آگه نبد از مستي او از کمر افتادن

من بي دل و دل داده در راه تو افتاده
والله که نمي دانم جاي دگر افتادن

دستي بنه اي چنگي بر نبض چنين پيري
وان خون دل زر را در ساغر صهبا کن

هر ذره که مي جنبد هر برگ که مي خنبد
بي کام و زبان گفتي در گوش فلک بنشين

گفتم که چنان دريا در خمره کجا گنجد
گفتا که چه داني تو اين شيوه و اين آيين

خامش که نمي گنجد اين حصه در اين قصه
رو چشم به بالا کن روي چو مهش مي بين

اي کوي شما جنت وي خوي شما رحمت
خاصه که در اين ساعت هاده چه به درويشان

از بهر دل ما را در رقص درآ يارا
وز ناز چنين مي کن آن زلف کمند اي جان

من بنده بر اين مفرش مي سوزم من خوش خوش
مي رقصم در آتش مانند سپند اي جان

دروازه هستي را جز ذوق مدان اي جان
اين نکته شيرين را در جان بنشان اي جان

آميخته با شاهد هم عاشق و هم زاهد
وز ذوق نمي گنجد در کون و مکان اي جان

بر دانش و حال خود تأويل کني قرآن
وان گاه هم از قرآن در خلق زني سندان

آب حيوان يابي گر خاک شوي ره را
وز باد و بروت آيي در نار تو دربندان

دو چيز نخواهد بد در هر دو جهان مي دان
از عاشق حق توبه وز باد هوا انبان

منگر که شه و ميري بنگر که همي ميري
در زير يکي توده رو کم ترکوا برخوان

گر باغ و سرا داري با مرگ چه پا داري
در گور گل اندوده رو کم ترکوا برخوان

از آتش روي خود اندر دلم آتش زن
و آتش ز دلم بستان در چرخ منقش زن

در ديده عالم نه عدلي نو و عقلي نو
وان آهوي ياهو را بر کلب معلم زن

خواهي تو دو عالم را همکاسه و هم ياسه
آن کحل اناالله را در عين دو عالم زن

هم ساغر و هم باده سرمست از آن ساقي
هم جان و جهان حيران در جان و جهان من