ديوان شمس

جسم چو خانقاه جان فکرت ها چو صوفيان
حلقه زدند و در ميان دل چو ابايزيد من

اين دل شهر رانده در گل تيره مانده
ناله کنان که اي خدا کو حشم و تبار من

نيست شب سياه رو جفت و حريف روز من
نيست خزان سنگ دل در پي نوبهار من

هيچ خمش نمي کني تا به کي اين دهل زني
آه که پرده در شدي اي لب پرده دار من

گر تو مريد و طالبي هست مراد مطلق او
ور تو اديم طايفي هست سهيل در يمن

آن دم کآفتاب او روزي و نور مي دهد
ذره به ذره را نگر نور گرفته در دهن

خواب بديده ام قمر چيست قمر به خواب در
زانک به خواب حل شود آخر کار و اولين

در شب شنبهي که شد پنجم ماه قعده را
ششصد و پنجه ست و هم هست چهار از سنين

گفت که آه اگر تو خود بوزنه را نگفتيي
ياد نبد ز بوزنه در دل هيچ مستعين

من شبم از سيه دلي تو مه خوب و مفضلي
ظلمت شب عدم شود در رخ ماه راه بين

در تبريز شمس دين دارد مطلعي دگر
نيست ز مشرق او مبين نيست به مغرب او دفين

از پس مرگ من اگر ديده شود خيال تو
زود روان روان شود در پي تو روان من

من چو که بي نشان شدم چون قمر جهان شدم
ديده بود مگر کسي در رخ تو نشان من

در ره تو کمين خسم از ره دور مي رسم
اي دل من به دست تو بشنو داستان من

مرا در دل همي آيد که من دل را کنم قربان
نبايد بددلي کردن ببايد کردن اين فرمان

اگر جانباز و عياري وگر در خون خود ياري
پس گردن چه مي خاري چه مي ترسي چو ترسايان

مرا گفت آن جگرخواره که مهمان توام امشب
جگر در سيخ کش اي دل کبابي کن پي مهمان

کباب است و شراب امشب حرام و کفر خواب امشب
که امشب همچو چتر آمد نهان در چتر شب سلطان

گرفته جام چون مستان در او صد عشوه و دستان
به پيشم داشت جام مي گه گر ميخواره اي بستان

ز هر ذره جدا صد نقش گوناگون بديد آيد
که هر چه بوهريره را ببايد هست در انبان

چو طاسي سرنگون گردد رود آنچ در او باشد
ولي سودا نمي تاند ز کاسه سر نگون رفتن

اگر پاکي و ناپاکي مرو زين خانه اي زاکي
گناهي نيست در عالم تو را اي بنده چون رفتن

شناسد جان مجنونان که اين جان است قشر جان
ببايد بهر اين دانش ز دانش در جنون رفتن

خرامان مي روي در دل چراغ افروز جان و تن
زهي چشم و چراغ دل زهي چشمم به تو روشن

همه صاحب دلان گندم که بامغزند و بالذت
همه جسمانيان چون که که بي مغزند در مطحن