ديوان شمس

گفتمش روح خود تويي عجبا چيست آن دگر
هله اي ناي خوش نوا هله اي باد پرده در

در سماع آفتاب اين ذره ها چون صوفيان
کس نداند بر چه قولي بر چه ضربي بر چه ساز

غير عاشق دان که چون سرما بود اندر خزان
در ميان آن خزان باشد دل عاشق تموز

عاشق و شهوت کجا جمع آيد اي تو ساده دل
عيسي و خر در يکي آخر کجا دارند پوز

اگر آتش است يارت تو برو در او همي سوز
به شب فراق سوزان تو چو شمع باش تا روز

چشمي که غرقه بود به خون در شب فراق
آن چشم روي صبح به ديدن گرفت باز

اي آب زندگاني بخشا بر آن کسي
کو پيش از اين فراق در آن آب کرد پوز

آن سو که نکته ها و رموز چو جان رسد
اي عمر باد داده تو در نکته و رموز

دوش مرا شاه خواند بر سر من حکم راند
در تن من خون نماند خون دل رز بريز

با دل و جان ياغيم بي دل و جان مي زيم
باطن من صيد شاه ظاهر من در گريز

تشنه ترم من ز ريگ ترک سبو گير و ديگ
با جگر مرده ريگ ساقي جان در ستيز

تا مي دل خورده ام ترک جگر کرده ام
چونک روم در لحد زان قدحم کن جهيز

روا شود همه حاجات خلق در شب قدر
که قدر از چو تو بدري بيافت آن اعزاز

در دل کان نقد زري غايبي از ديدن خود
رقص کنان شعله زنان برجه از اين کار و مترس

روي ويست گلستان مار بود در او نهان
جعد ويست همچو شب مجمع دزد و هر عسس

آن خروسي که تو را دعوت کند سوي خدا
او به صورت مرغ باشد در حقيقات انگلوس

گفتند از اين دو يا رب پيش تو کيست بهتر
زين هر دو چيست بهتر در منهج مؤسس

اين دو به کار نايد جز ناروا نشايد
اي واي آن که در وي باشد حسد مغرس

خاصيت مرغ چيست آنک ز روزن پرد
گر تو چو مرغي بيا برپر و از در مپرس

شنيده اي که در اين راه بيم جان و سر است
چو يار آب حياتست از اين پيام مترس

باور کند خود عاقلي در ظلمت آب و گلي
مانند تو موسي دلي مانند من هارون خوش

از نغمه تو ذره ها گر رقص آرد چه عجب
نک طور موسي از وله رقصان در آن هامون خوش

باشد به صورت خوش نما راه خوشي بسته شده
چون زهر مار کوهيي بنهفته در معجون خوش

يا همچو گور کافران پرمحنت و زخم گران
پيچيده بيرون گور را در اطلس و اکسون خوش

اي مايه صد بي هشي دي از طريق سرکشي
گفتي مرا چوني خوشي در حيرت بي چون خوش