ديوان شمس

در سر خود پيچ ليک هست شما را دو سر
اين سر خاک از زمين وان سر پاک از سماست

اي بس سرهاي پاک ريخته در پاي خاک
تا تو بداني که سر زان سر ديگر به پاست

خانه جسمم چرا سجده گه خلق شد
زانک به روز و به شب بر در و ديوارم اوست

در دل ما صورتيست اي عجب آن نقش کيست
وين همه بوهاي خوش از سوي بستان کيست

عقل روان سو به سو روح دوان کو به کو
دل همه در جست و جو يا رب جويان کيست

دل چه نهي بر جهان باش در او ميهمان
بنده آن شو که او داند مهمان کيست

در دل من دار و گير هست دو صد شاه و مير
اين دل پرغلغله مجلس و ايوان کيست

غصه در آن دل بود کز هوس او تهيست
غم همه آن جا رود کان بت عيار نيست

طره خويش اي نگار خوش به کف من سپار
هر که در اين چه فتاد داد رسن واجبست

عجب مدار از آن کس که ماه ما را ديد
چو آفتاب در آتش چو چرخ بي سر و پاست

او آفتاب و چو ماهست آن سر بي تن
که روز و شب متقلب در اين نشيب و علاست

در اين چمن نظري کن به زعفران رويان
که روي زرد و دل درد داغ آن سيماست

به حق آن که در اين دل بجز ولاي تو نيست
ولي او نشوم کو ز اولياي تو نيست

دلي که نيست نشد روي در مکان دارد
ز لامکانش براني که رو که جاي تو نيست

به جاي دارو او خاک مي زند در چشم
بدان گمان که مگر سرمه است و خاک و دواست

چو مغز خام بود در درون پوست نکوست
چو پخته گشت از اين پس بدانک پوست بدست

در اين فراق چو عمري به جست و جو بگذشت
به وقت مرگ اگر نيز جست و جوست بدست

طهارتي ست ز غم باده شراب طهور
در آن دماغ که باده ست باد غم ز کجاست

سجود کرد و در آن سجده ماند تا به ابد
نهاده روي بر آن خاک خوش که او ره توست

گر سينه آيينه کني بي کبر و بي کينه کني
در وي ببيني هر دمش کالصبر مفتاح الفرج

چون آسمان گر خم دهي در امر و فرمان وارهي
زين آسمان و از خمش کالصبر مفتاح الفرج

هم بجهي از ما و مني هم ديو را گردن زني
در دست پيچي پرچمش کالصبر مفتاح الفرج

ديويست در اسرار تو کز وي نگون شد کار تو
بربند اين دم محکمش کالصبر مفتاح الفرج

بي گاه شد بي گاه شد خورشيد اندر چاه شد
خورشيد جان عاشقان در خلوت الله شد

روزيست اندر شب نهان ترکي ميان هندوان
شب ترک تازي ها بکن کان ترک در خرگاه شد