ديوان شمس

عاشق چادر مباش و خر مران در آب و گل
تا نماني ز آب و گل مانند خر اندر خلاب

در هر آن مردار بيني رنگکي گويي که جان
جان کجا رنگ از کجا جان را بجو جان را بياب

او ز نازش سر کشيده همچو آتش در فروغ
تو ز خجلت سر فکنده چون خطا پيش صواب

يا وصال يار بايد يا حريفان را شراب
چونک دريا دست ندهد پاي نه در جوي آب

کو همه لطف که در روي تو ديدم همه شب
وان حديث چو شکر کز تو شنيدم همه شب

آنک جان ها چو کبوتر همه در حکم ويند
اندر آن دام مر او را طلبيدم همه شب

سوي بحر رو چو ماهي که بيافت در شاهي
چو بگويد او چه خواهي تو بگو اليک ارغب

تا روز ساغر مي در گردش است و بخشش
تا روز گل به خلوت با سوسنست امشب

بر خاک رحم کن که از اين چار عنصر او
بي دست و پاتر آمد در سير و انقلاب

چرخ و زمين گريان شده وز ناله اش نالان شده
دم هاي او سوزان شده گويي که در آتشکده ست

بيماريي دارد عجب ني درد سر ني رنج تب
چاره ندارد در زمين کز آسمانش آمده ست

صفراش ني سوداش ني قولنج و استسقاش ني
زين واقعه در شهر ما هر گوشه اي صد عربده ست

آمد جواب از آسمان کو را رها کن در همان
کاندر بلاي عاشقان دارو و درمان بيهدست

آمده ام که تا به خود گوش کشان کشانمت
بي دل و بيخودت کنم در دل و جان نشانمت

آمده ام که تا تو را جلوه دهم در اين سرا
همچو دعاي عاشقان فوق فلک رسانمت

نباشد اين چنين شهري ولي باري کم از شهري
که در وي عدل و انصافست و معشوق مسلمانست

اگر گيري ور اندازي چه غم داري چه کم داري
که عاشق چون گيا اين جا بيابان در بيابانست

خاري که ندارد گل در صدر چمن نايد
خاکي ز کجا يابد بي روح سر و سبلت

از دفتر عمر ما يکتا ورقي مانده ست
کز غيرت لطف آن جان در قلقي مانده ست

بنوشته بر آن دفتر حرفي ز شکر خوشتر
از خجلت آن حرفش مه در عرقي مانده ست

خود از کف دست من مرغان عجب رويند
مي از لب من جوشد در مستي آن حالت

اين خانه که پيوسته در او بانگ چغانه ست
از خواجه بپرسيد که اين خانه چه خانه ست

خاک و خس اين خانه همه عنبر و مشک ست
بانگ در اين خانه همه بيت و ترانه ست

في الجمله هر آن کس که در اين خانه رهي يافت
سلطان زمينست و سليمان زمانه ست

در حضرت يوسف که زنان دست بريدند
اي جان تو به من آي که جان آن ميانه ست