ديوان شمس

در فنا چون بنگريد آن شاه شاهان يک نظر
پاي همت را فنا بنهاد بر فرق بقا

اطلس و ديباج بافد عاشق از خون جگر
تا کشد در پاي معشوق اطلس و ديباج را

در دل عاشق کجا يابي غم هر دو جهان
پيش مکي قدر کي باشد امير حاج را

يک به يک در آب افکن جمله تر و خشک را
اندر آتش امتحان کن چوب را و عود را

مي مياور زان بياور که مي از وي جوش کرد
آنک جوشش در وجود آورد هر موجود را

سيف حق گشتست شمس الدين ما در دست حق
آفرين آن سيف را و مرحبا سياف را

چون در او هستي به بيني گويي آن من نيستم
دعوي او چون نبيني گوييش آني چرا

صد هزاران جان فدا شد از پي باده الست
عقل گويد کان مي ام در سر مبادا بي شما

هر دو ده يعني دو کون از بوي تو رونق گرفت
در دو ده اين چاکرت مهتر مبادا بي شما

درد ما را در جهان درمان مبادا بي شما
مرگ بادا بي شما و جان مبادا بي شما

چون تو آيي جزو جزوم جمله دستک مي زنند
چون تو رفتي جمله افتادند در افغان چرا

هر کجا ويران بود آن جا اميد گنج هست
گنج حق را مي نجويي در دل ويران چرا

شهر وصلت بوده است آخر ز اول جاي دل
چند داري در غريبي اين دل آواره را

طور موسي بارها خون گشت در سوداي عشق
کز خداوند شمس دين افتد به طور اندر صدا

تا بگشتي در شب تاريک ز آتش نال ها
تا چو احوال قيامت ديده شد اهوال ها

قدها چون تير بوده گشته در هجران کمان
اشک خون آلود گشت و جمله دل ها دال ها

چونک نورافشان کني درگاه بخشش روح را
خود چه پا دارد در آن دم رونق اعمال ها

در صفاي باده بنما ساقيا تو رنگ ما
محومان کن تا رهد هر دو جهان از ننگ ما

باد باده برگمار از لطف خود تا برپرد
در هوا ما را که تا خفت پذيرد سنگ ما

ز آن سوي هست و عدم چون خاص خاص خسروي
همچو ادبيران چه در هستي خزيدستي دلا

بلک چون ماهي به دريا بلک چون قالب به جان
در هواي عشق آن شه آرميدستي دلا

پاي خود بر چرخ تا ننهي تو از عزت از آنک
در رکاب صدر شمس الدين دويدستي دلا

جسم ما پنهان شود در بحر باد اوصاف خويش
رو نمايد کشتي آن نوح بس پنهان ما

بحر و هجران رو نهد در وصل و ساحل رو دهد
پس برويد جمله عالم لاله و ريحان ما

شرق و غرب اين زمين از گلستان يک سان شود
خار و خس پيدا نباشد در گل يک سان ما