ديوان فيض کاشاني

عشق معشوقست و معشوقست عشق اي عاشقان
کو کسي تا اين سخن در خاطر او جا کند

در خنده شيرين او بس زهره بين شادي کنان
وز عارض و ابروي او بدر و هلالش را نگر

حال دلش پرسيد (فيض) گفتا که در زلفم بجو
آن خسته گر پيدا شود بنشين و حالش را نگر

کنون در کنارم نشستند طفلان بپهلوي هم
چه طفلان ز خون قطره چند سايل ز دل با جگر

کند طالع واژگون خرق عادت نظر کن ببين
چه دانه چه بر در نگر تخم و حاصل عجايب نگر

دل از جهان بگسسته ام در زلف جانان بسته ام
از خويشتن هم رسته ام با غير يارم نيست کار

من ترک مستي چون کنم روسوي پستي چون کنم
در عشق سستي چون کنم عشقست عالم را مدار

اي واعظ عاقل نما (فيض) از کجا پند از کجا
بگذر تو از تقصير ما جرم از مجانين در گذار

چون عشق بر ما چير شد در حلق ما زنجير شد
از دست ما تدبير شد ناصح برو شرمي بدار

چون عشق در دل ريشه کرد دل عشقبازي پيشه کرد
کي ميتوان انديشه کرد ناصح برو شرمي بدار

نگنجد درد تو در دل که اين ننگ و آن فراوانست
فراوان ميدهي چون درد کن دل را فراوان تر

بهر جائي که بنشستم تو بودي همنشين من
نظر هر جا که افکندم ترا ديدم در آن منظر

درون خانه چون رفتم مقيمت يافتم آنجا
چو از خانه برون رفتم مقامت بود خود بر در

باز مي آيم که تا از خود نمايم رستخيز
تا شود سر قيامت هم در اينجا آشکار

شب همه شب جان بده در طلب مغفرت
روز چو شد نان بده از طلب کسب و کار

آيم اگر بخويش دگر باره جان دهم
آن خواب را که روزي من شد در آن سحر

هر که دستش کوته از معني است در صورت زند
ليک بايد کرد معني را ز صورت امتياز

چند باشم در اميد و بيم وصل و هجر تو
دل مبر يا جان ببر اي دلنواز جان گداز

در فراق خود مسوزانم بده کامم ز وصل
رحم کن بر زاريم جز تو ندارم چاره ساز

تا بيکديگر نشستند اين گروه عيب جو
آن ازين بي پرده جويد عيب و اين زان در لباس

از هنر آنکس که عاري باشد او را چاره نيست
غير آن کو عيب بندد بر نکويان در لباس

صد هزاران آفرين بر جان بينائي که او
خلق را بينند همه از عيب عريان در لباس

اي که ميجوئي برون از خويشتن دلدار خويش
در درون جان تست از خويشتن جو يار خويش

گر نداري تو بصر وام کن از وي بصر
تا به بيني در درون جان خود دلدار خويش

بي بصيرت کار کردن پشت بر ره کردنست
رو بصيرت کسب کن پس روي کن در کار خويش