ديوان فيض کاشاني

بر دل و جان کن گوارا هر چه آيد از حبيب
درد خوشتر آدمي را درد کي در کار هست

کار جان را تن ندادم روزگار از دست رفت
دست در کاري نزد دل تا که کار از دست رفت

نقش عالم را بمان در وي نگاريرا بجو
گر نظر بر نقش افکندي نگار از دست رفت

خود چو رفتم از ميان ديدم هم او را در کنار
نقش خود چون شستم آن زيبا نگار آمد بدست

بهر آن جان جهان دادم جهاني جان بجان
جان چو دادم در رهش جان بيشمار آمد بدست

در دلم جا کرد عشقش اختيار از من گرفت
چون مرا از من برون کرد اختيار آمد بدست

يار ما گر ميل صحرا ميکند صحرا خوش است
ميل دريا گر کند در چشم ما دريا خوش است

گر نمايد روي او خود رفتن دلها نکوست
ور بپوشد رخ ز حسرت شور در سرها خوش است

اي که هستي ميفروشي در جهان جاي تو خوش
بي سر و پايان کوي نيستي را جا خوش است

ما نداريم متاعي که بود در خور وصلت
تو گران قيمتي و هر چه ترا هست گرانست

هر دم هزار چاره کني در جفاي ما
ما را ولي ز دست جفاي تو چاره نيست

تو و حماقت و انکار حرف هر ياري
من و معارف اين کار جمله در کار است

دم بدم زني بر هم آن دو زلف خم در خم
عالمي کني ويران شيوه ترا شوبست

بيخ طرب در چنگ ما اندوه و غم دلتنگ ما
لذات دنيا ننگ ما ما را ببزم دوست جاست

هر درد در عالم بود اي (فيض) ميدارد دوا
هم درد من از عشق خواست هم عشق دردم را دواست

دلرا فداي جان کنم جان در ره جانان کنم
اين قطره را عمان کنم سرمست از جام الست

هر دو کون را ايزد دم بدم در ايجاد است
خلق راست راز کن مستي که بي جام است

ز بهر آنچه ز پس ماندت چه ميسوزي
زمين و حشر و تف آفتاب در پيش است

کسي که سود و زيانش نه در ره عشق است
زيان اوست بسي سهل و سود اوست عبث

چو در دلش نبود نور عشق و آه کشد
چو چوب تر بود آن خشک و دود اوست عبث

خوش آن زمان که رود جان بدان سراي فراخ
خوش آن نفس که برآيد در آن هواي فراخ

چه روي دوست بنمائي بهشت آنجا چه بنمايد
چه سوزي در فراق او دلم را حبذا دوزخ

عمر خود را صرف کردم در فنون علم و فضل
تا بود چشم دلم از علم روشن تر شود

بر من اين علم و هنر درهاي رحمت را ببست
ديده هرگز کس کليد قفل قفل در شود

بنده را ارشاد کن شايد رسد در دولتي
هر کرا مرشد تو باشي ز آسمان برتر شود