ديوان فيض کاشاني

غنچه دلتنگ است و گل خندان و بلبل در فغان
لطف و قهر از باطن هر يک بنوعي مظهر است

لطف و قهرش در شقايق گشته با هم جلوه گر
از درون دل داغدار و از برون رخ احمر است

در خزان انواع الوان بر درختان جلوه گر
چشم هر سو افکني هر يک ز ديگر بهتر است

در زمستان ميکند پنهان عبادت را درخت
از برون گر خشک بيني از درون سبز و تر است

بيگمان هر کو تأمل در چنين صنعي کند
هم بصر هم سمع يابد گر دلش کور و کر است

اهل دل بينند در هر ذره از حق جلوه
هر دم ايشان را برخسارش نگاهي ديگر است

ديده حق بين نه بيند غير حق در هر چه هست
لاجرم او را بهر جا سجده گاهي ديگر است

مينمايد جلوه او در هر چه دارد هستيئي
ليک او را پيش خوبان جلوه گاهي ديگر است

عاشقان را در درون جان ز شوقش نالهاست
هر نفس کايشان زنند آن دود آهي ديگر است

نيست کس را غير ظل حق پناهي در جهان
گر چه جاهل را گمان کو را پناهي ديگر است

پاي بر سر خود نه دوست را در آغوش آر
تا بکعبه وصلش دوري تو يک گامست

در آن بدم که مگر پي بسر کار برم
که سر کار ز دستم عنان کار گرفت

نمايد آنکه بود او نه اوست غره مشو
تو تا به آب رسي بس سراب در پيشست

ز توبه دم نتوان زد مدام زان لب لعل
بهر کجا که نشستم شراب در پيش است

مرا که سينه کبابست و لعل يار شراب
ز خوان حق نعم بي حساب در پيش است

اصول دين چکنم با فروع آن چه مرا
ز خط و خال بتان صد کتاب در پيش است

بهر بتي که به بينم سبک ز جاي روم
گر آن بروز برم انقلاب در پيش است

گذشتي از چه ز تقوي و علم و زهد و ادب
هنوز (فيض) ترا صد حجاب در پيش است

کي بيخودان بوي او دارند تاب روي او
در دست ما آشفتگان از زلفش آونگي بس است

هزار خوف و خطر هست گر چه در ره عشق
ولي ز عشق توان يافت عز و جاه و کرامت

چه عشق هست ترا هر چه هست در دو جهان
چرا که عشق بود اصل هر دو کون تمامت

خدنگ غمزه پي در پي تو روز وصالست
تمام راحت دل شد چه معجز است و کرامت

مستي جام هوا بنگر که غير از جام دوست
در ميان اين خم نه تو کسي هشيار نيست

خواب غفلت بين که غير از ديده بيناي عشق
در همه روي زمين يک ديده بيدار نيست

بر مدار اي (فيض) دست اعتصام از پاي عشق
در جهان جز عشق يار و مونس و غمخوار نيست