ديوان محتشم کاشاني

دو روزي گو لواي خصم او ميسا به گردون سر
که دارد همچو نخل ريشه کن زود در نگونساري

تو را آن بنده بودم من که چون بر مسند دولت
نشيني شاد و مملوکان خود را در شمار آري

که مي زند در انکار اين ز دشمن و دوست
به غير من که ز خود کمتري نمي دانم

وانکه پاي شخص آفت شد سبک رو در فرار
چون رکاب پادشاهي شد ز پاي او گران

بر سر اين هفت چرخ آرد فرو گردست و تيغ
در عدد گردد زمين هم چارده چون آسمان

قصه کوته چون ز صنع صانع لفظ آفرين
سابع و عباس را بود اين تناسب در ميان

تا به شاهان جهانگير ايزد از احسان دهد
ملک موروثي و ديگر ملک ها در تحت آن

بساط دهر که اجناس کم بهاست در آن
گران تر است ز صد جان هر آن چه ارزان است

در ثناش به خاني چه سان زنم کورا
چو کسري و جم و دارا هزار دربان است

فتد به زلزله گوي زمين اگر بيند
که بر جبين تو چين در کف تو چوگان است

سر فلک در قصر تو را زمين فرساست
پر ملک سر خوان تو را مگس ران است

ولي به دولت مدح تواش کنون در گوش
نويد حاصل صد بحر و معدن و کان است

وه چه آصف آن که در حصر صفاتش لازم است
با علو فطرت و طي لسان عمر دراز

راي ملک آرا که کرد از دانش عالم فروز
بي مشقت بر رخ دشمن در عالم فروز

اي صبا در گوش شه گو کاي سليمان زمان
بر سليمان ناز کن اما به اين آصف بناز

آستانت را خرد با آسمان سنجيد و يافت
عرش آن را در نشيب وفرش اين را برفراز

خصم کج بنياد اگر زد با تو لاف همسري
راستان را در ميان باز است چشم امتياز

دشمن آهن دلت از سختي اندر بغض و کين
کام خواهد يافتن آخر ولي در کام گاز

تا ره خواهش به دست آز پويد پاي فقر
تا در دلها ز تاب فقر کوبد دست آز

بر او زمين وسيع آخر آن چنان شد تنگ
که گشت شيره جان در تنش فشرده تمام

خون دشمن شده در شيشه تن صاف و به جاست
که کند خنجر خون خوار تو را مهماني

عيب جو يافته ويران دل از اين غصه که هيچ
نيست در ملک تو ناياب به جز ويراني

محتشم آنجا که هست در چو صدف بي بها
تحفه ما و تو بس گوهر نظم متين

محمد مؤمن آن فخر سلاطين کز وجود او
زهي در چشم دقت اشرف است و ارفع از گردون

کنند از نظم پر در کفه ميزان مدحت را
اگر جن و ملک را چون بشر طبعي بود موزون