ديوان محتشم کاشاني

به تقريب اين سخن مذکور شد باز آمدن کز جان
کنم در وادي مدح تو حساني و سحباني

اگر صد سال ايد بر کمان کي در نشان آيد
به قدر درک ادراک تو سهم و هم انساني

که در چشم دل از صد گنج بيش است
به قيمت نه به عظم و قدر و مقدار

در شفق نيست مه نو که دگر ساقي دور
جام لبريز به کف از مي رخشان دارد

آن که خاک در کاخش متغير شده است
بس که رخساره خود سوده به رو چرخ کبود

خلايق ظرف را در پي دوند از بهر زر چيدن
چو پاي کلک او گردد به راه جود مستعجل

هزارش بنده بر در سر گران از بار تاج زر
همه مدرک همه زيرک همه قابل همه مقبل

تعالي الله از آن دريا که از وي اين در يکتا
براي تاج شاهان روزگار آورده بر ساحل

فلک را بر زمين بينند اگر قايم کند ديوان
جهان را در جهان يابند اگر سامان دهد محفل

اگر در هر نفس صد کاروان معني از بالا
شود نازل به غير از خاطر او نبودش منزل

مرا کايام از قدرت زبان دهر مي خواند
در انشاي ثناي او به عجز خود شدم قائل

وان دعاها را که بد پاي اجابت در وحل
يافت چون فرصت محل گشتند يک يک مستجاب

محتشم در پاس اين دولت که بادا لم يزل
دعوتي کز حق گذاري کرده بي ريب ارتکاب

تا شهان را ملک گردد منقلب دل مضطرب
اي ز شاهان کم نه کشور داريت در هيچ باب

پاس او تاوان ز عزرائيل گيرد تا ابد
مردگان در دعوي جان گر کنند او را وکيل

شکوه ناکند از تو جمعي کز گريبان سخا
هر که در عهد تو سر بر زد فلک خواندش بخيل

گر اثر را از مؤثر دور خواهي تا به حشر
بيضه ابيض نگيرد رنگ در درياي نيل

در کف ساقي بزمت شد مزيد عقل و هوش
رطل مرد افکن که آمد عقل عالم را مزيل

سرو را بي آن که سازي در نظم محتشم
گوشوار گوش دراک از کثير و از قليل

چار رکن از صيت استقلال او پر شد که دور
از برايش پنج نوبت مي زند در هفت بام

کار او هر روز مي آرد قضا صد ساله پيش
بس که دارد در مهم احترامش اهتمام

در زمان او که ضديت شد از اضداد رفع
صعوه با باز است يار و گرگ با ميش است رام

آن که لطف و قهر او در يک طبيعت آفريد
آب و آتش را به قدرت داد باهم التيام

نيست باران بر زمين از آسمان باران که هست
ز انفعال ابر دستش در عرق ريزي غمام

کم بضاعت تر ز قارون کس نماند در زمين
گر يک احسان تو يابد بر خلايق انقسام