ديوان محتشم کاشاني

بر خود از قيد برآورده و در سير جهان
چون کسي کش بود از علت پيري افلاج

طبع در مدح تو زه کرده کماني که از آن
کس به بازوي فصاحت نکشد يک قلاج

آن که نسيم از درش گر گذرد بر قبور
مرده صد ساله را روح در آيد به تن

گر نهد موسي عمران يد و بيضا در آب
چون کشد جانب خود باشدش از يخ انجک

او خدا نيست ولي در رخ او وجه الله
مي توان يافت چو خطهاي خفي از عينک

گر کند نهي سکون امر تو در پست و بلند
تا دم صبح نه شور اي ملک انس و ملک

هم ترازوي تو در عدل بود آن که چو تو
سر نيارد به زر و سيم فرو چون عدلک

به ميان حرف تو در صفحه دل کرده مقام
دگران جا به کران يافته چون نقطه شک

غير از آن عروه وثقي و از آن حبل متين
نيست چيز دگرش در دو جهان مستمسک

همايون گلبني سر مي کشد زين گلستان کزوي
به دست دوست گل در چشم دشمن خار مي آيد

عنان رخش اگر تا بد ز جولانگه سوي بستان
ز شوق اندر رکابش سرو در رفتار مي آيد

جهان بادا به او نازان که در بدو جهانگيري
ز رزمش بوي رزم حيدر کرار مي آيد

دو پيکر مي کند در يک نفس صد کوه پيکررا
چو با شمشير بران بر سر پيکار مي آيد

در استقبال عهدش وقت را سعيست روزافزون
که از سرعت به دهر امسال بيش از پار مي آيد

در آئين جهانداري ازين خرد بزرگ آئين
زياد از صد جم و دارا و کسري کاري مي آيد

در آفاق آن چه ابر دست او برخلق مي بارد
حساب آن زدست خالق جبار مي آيد

تو از همت باب لطف اين شهزاد لب تر کن
کز انهار نوالش بحر در زنهار مي آيد

از گشاد بي محل تير تو در صيد مراد
کشتي خوف و خطر گهواره امن و امان

پايه اي از قدر او اورنگ و استقلال و عظم
آيه اي در شان او فرهنگ و استيلا و شان

رعشه بر هشتم فلک در هفت اعضا واقع است
نسر طاير را ز سهم تير آن زرين کمان

چو در امکان نميگنجي سخن سنجان چه گويندت
به سيرت عقل اول يا به صورت يوسف ثاني

عجب نبود که گويم سايه خورشيد افتاده
به اين حجت که تو خورشيدي و در ظل يزداني

بدانديشت به قيد مرگ چون سگ در مرس ماند
به هر جانب که روز رزم شمشير و فرس راني

تصور کردم آن ترياق را در نشئه ديگر
چه دانستم که خواهد بود يک سر فيض روحاني

کشيدم دست از آن وز دست خود در آتش افتادم
چه آتش شعله آفت چه آفت قهر سلطاني