ديوان قاآني

گر نمايي روي من با روي زشت خود قياس
آزمون آيينه را برگير و در شبهت ممان

تا چه کردستم گنه تا با تو باشم همنشين
يا چه کردستم خطا تا با تو باشم در غمان

در آب و خاک تو پنهان صفاي طينت احمد
ز روي و راي تو پيدا فروغ حکمت يزدان

مات شود از هراس تيغ تو در رزم
رستم و گودرز و گيو و سلم و نريمان

جم به عزم صيد وحش از تخت شد بر بادپا
در صفش پويان پياده باد ريزان از عنان

جن گرفته ديوي از پيش سليمان همچو باد
جست و در ماران آهن کرده موران را نهان

بيرحمي و يک ذره وفا دردل تو نيست
تخميست مروت که در آب و گل تو نيست

گشته در برجي دو نجم سعد گردون را قران
يا دو خورشيد فروزان طالع از يک خاوران

يا دو جبريل امين را در يکي مهبط نزول
يا دو شاه تاجور را بر يکي مسند مکان

عدوي هريکي زان پنج تن را تا ابد بادا
مکان در گلخن و اصطبل و قيد و منقل و نيران

يا اسير حکم جانان باش يا در بند جان
زشت باشد نو عروسي را دو شوهر داشتن

پرتو حقست در هر چيز ماهي شو به طبع
تا ز آب شور يابي طعم کوثر داشتن

ميخ مرکب را به گل زن نه به دل کاسان بود
در لباس خسروي خود را قلندر داشتن

هم دو جعفر بود کاين صادق بد آن کذاب بود
نيست تنها صادقي در نام جعفر داشتن

پشت بر وي کرد روزي مهر در وقت غروب
تا ابد بايد ز بيمش چهره اصفر داشتن

کي تواند جز تو کس در روز کين افلاک را
پر خروش از نعره الله اکبر داشتن

کي تواند جز تو کس در عهد مهد از پردلي
اژدهايي را به يک قوت دو پيکر داشتن

چشم مست پير چون بي باده مستي ها کند
چشم را بايد در او دزديده حيران داشتن

خود بگو جز تلخکامي چيست حاصل بحر را
زين گهر پروردن و زين در و مرجان داشتن

کوش تا چون خواجه سر تا پاي گردي معرفت
وز بهار فيض در دل صد گلستان داشتن

نفس دانش شو رها کن نقش دانش را که مرد
شرمش آيد در بغل لعبت چو صبيان داشتن

مي بجنباند چو کودک جمله را در مهد طبع
تا بدان جنبش رها يابد ز نقصان داشتن

گر ز شه گفتا من آن کوه دماوندم که هست
در بر البرز برز پادشه مأواي من

زان مي که ازو لعل بود نعل در آتش
خود قوت دل ما دل ياقوت ازو خون

سر چو به خاک بر نهد تن به هلاک در دهد
از چپ و راست برجهد همچو تکاور حرون