ديوان قاآني

جان که نه قربان تست ننگ به پيکر
سر که نه در راه تست بار به گردن

گر چه شه شيرست و شير شرزه تب دارد از آنک
مر شجاعت را حرارت لازم آمد در بدن

شاه نارست از براي خصم و نور از بهر دوست
گرمي اندر نار و تف در نور بايد مختزن

خود تو لرزي در زمستان زانکه دوري ز آفتاب
ورنه او دايم به يک حالت بود پرتو فکن

چاه نخشب ماه نخشب هردو دارد کش بود
ماه نخشب بر عذار و چاه نخشب در ذقن

خسروا تا مژده بهبوديت آمد به فارس
جان به تن مي رقصد از شادي و تن در پيرهن

ماهي از دريا نيايش گفت و ماه از آسمان
وحش در هامون ستايش کرد و طير اندر وکن

در زمستان نوبهار آمد تو گفتي کز نشاط
گل دميد از بوستان و لاله سرزد از دمن

وز فتوح اين خبر در زلف خوبان هم نماند
چنبر و پيچ و شکنج و عقده و چين و شکن

عيد قربان و غديري را که بود از هم جدا
هم ملفق هم مثني کرد در يک انجمن

بدان سان کاندهان نوش در آن روي چون سوري
چنان کان رشته دندان بدان لعل چو بهرامن

مر او را نام در عالم ز خاقان کامران آمد
هماره کامران بادا ز لطف خالق ذوالمن

پس اينک در دعا کوشم که گشتم عاجز و مانده
براي آدم عاجز دعا مقبول و مستحسن

شه از ري آمد و بگرفت غوريان و پرير
به شاده آمد و در جاده جاي داشت پرن

نگر به ذلت ما در گذر ز زلت ما
مرا ز زحمت من وارهان ز رحمت و من

به ري بريد فرستاد و در رسيد سفير
دو گونه حال و مقال و دو رويه سر و علن

ره جدال نمود و در نوال گشود
گهر به طشت ببخشود و سيم و زر به لگن

ببرد همره خويش از هرات جانب ري
به هر چه خواست نه لا گفت در جواب نه لن

به آب و تاب گهر را همي نهند سپاس
نه زين قبلي که به عمان در است يا به عدن

ازين دو عيب چو مي بگذري به خازن غيب
که نطق ناطقه در مدح او بود الکن

در خوي رود از شرم دلش بحر که دايم
بر چهره او آب زند ابر ز باران

هم حادثه را آب دو صد ساله به کوزه
هم نايبه را توشه سي ساله در انبان

هر تن که نبرد تو شنيدست و نديدست
در طعن و شکر خنده که هست اين همه بهتان

قومي که به چنگ اندرشان سنگ سيه موم
اينک همه در جنگ تو چون موم به فرمان

از فر تو امسال چنان گشته که در وي
هر روز کند مهر چو آهو بره جولان