ديوان قاآني

هم خدا داند و هم شاه که هر شب در شهر
زين نمط رندي و قلاشي بسيار افتد

ور به دژخيم کند حکم کشان گوش به رند
همه گوشست که در کوچه و بازار افتد

شعرا را بود اين قاعده از عهد قديم
که حديث از مي و معشوق در اشعار افتد

رخش تو زينگونه کز تک در نورد و کوه را
هيچ ديباباف ديبا را چنان ندهد نورد

کار و کردت چون همه احسان بود در روزگار
کردگار از تست راضي از چه از اين کار و کرد

خسروا زاندم که ماندم از رکاب شاه دور
در شمر نايد ستمهايي که با من چرخ کرد

تا که در تحقيق اشيا هر که تعريفي کند
بايد آن تعريف را شايسته باشد عکس و طرد

و آن کوه ز پيچ و تاب پي در پي
چون پرده چين دو صد صور دارد

فلک خورشيد و جنت حور و بستان ياسمن دارد
عيان اين هر سه را در يک گريبان ماه من دارد

قدش از قامت طوبي سبق بر دشت در خوبي
چه جاي قامت چوبي که شمشاد چمن دارد

خط سبزش نظر کن در شکنج زلف تا داني
که دور چرخ طوطي را گرفتار زغن دارد

دلم را باز ده اي ترک و ناز و عشوه يکسو نه
که عزم همرهي در موکب فخر زمن دارد

تو تا عزم سفر کردي روانم چون سقر داري
کرا دوزخ بود در جان نه دانش نه فطن دارد

ز هجر خويش چون داني که قاآني شود فاني
به همراهش ببر تا نيم جاني در بدن دارد

قوافي گر مکرر شد مکدر زان مبادت دل
که طبع من خواص قند در شيرين سخن دارد

فغان که مرده ام از هجر و آرزوي وصال
مرا ز هستي خود باز در گمان دارد

شها تويي که دد و دام را ز لاشه خصم
هنوز تيغ تو در مهنه ميهمان دارد

ز کنه ذات و صفات تو آن کس آگاهست
که چون تو خامه تقدير در بنان دارد

خاطر خويش منه در گرو شادي و غم
تات بر دل غم و شادي همه يکسان گذرد

دل به خط و لب ودندانش به خضري ماند
که به ظلمات همي بر در و مرجان گذرد

عقل حيرت زده در شخص تو بيند شب و روز
کش به لب نعت جلالت به چه عنوان گذرد

هم ابر لب لاله پر از در عدن ساخت
هم باد دل غنچه پر از مشک ختا کرد

آن کيست که باز آمد و در بزم نظر کرد
جان و دل ما از نظري زير و زبر کرد

گه نعل فکند از پي معشوق در آتش
گه ز آتش عشقش دل خود زير و زبر کرد

گفتا که نکو گفتي و تحقيق همين بود
وين گفته حق در دل من نيک اثر کرد