ديوان صائب

مي کند جا در دل معشوق پيچ و تاب عشق
ريشه جوهر در دل فولاد محکم مي کند

قرب و بعدي در ميان عاشق و معشوق نيست
قطره سير بحر در دامان هامون مي کند

مي کشد در خاکدان جسم، خواري جان پاک
باده تا در خم بود از خشت بالين مي کند

عشق او جا در دل ديوانه خالي مي کند
روشنايي جاي خود در خانه خالي مي کند

تا توان در کنج عزلت با سر آزاده زيست
خويش را عاقل چرا در دام صحبت افکند؟

هر که را شرم کرم در زير دامان پرورد
در دل شب سايلان را زر به دامان افکند

مهر بر لب زن که در خاموشي جاويد ماند
چون سپند آن کس که کرده آواز در محفل بلند

غنچه خسباني که سر در جيب فکرت برده اند
باده گلرنگ را در پرده دل مي زنند

هر که خود را بشکند در ديده هايش جا کنند
هر که گردد حلقه، بر رويش در دل وا کنند

چون زبان شانه از فيض خموشي اهل دل
در رگ و در ريشه زلف چليپا مي روند

اين عزيزاني که من در مصر دولت ديده ام
در ترازو جنس يوسف را به استغنا نهند

خاک در چشمش اگر تقصير در ريزش کند
هر که خرجش همچو ابر از کيسه دريا بود

در زمين سينه ها تخم محبت مي فشاند
خال او را در پناه خط خزيدن زود بود

در کدوي من مي وحدت به کام دل رسيد
خام بود اين باده تا در کاسه منصور بود

اين زمان در قبضه قارون بود روي زمين
رفت آن عهدي که قارون در زمين مستور بود

چون هوا مغلوب شد، در دست خاتم گو مباش
باد در فرمان سليمان زمان را بس بود

تيره بختي همچو داغ لاله در خون مي تپيد
از فروغ مي در و ديوار اطلس پوش بود

تا عنان اختيار ناقصم در چنگ بود
تا به زانو پايم از خواب گران در سنگ بود

از صفاي سينه در چشمم جهان تاريک شد
ديو يوسف بود تا آيينه ام در زنگ بود

آهنم روزي که منزل داشت در دل سنگ را
چون جرس آوازه ام فرسنگ در فرسنگ بود

فکر دنيا هر که را سر در گريبان غوطه داد
زود باشد در ضمير خاک چون قارون رود

هر که در گلزار بيدردانه خندد، مي زند
غوطه در خون چون گل سيراب و از خود مي رود

در بيابان خار اگر در پاي مجنون مي رود
جوي خون از ديده ليلي به هامون مي رود

دل ز بي برگي جگردارانه در خون مي رود
تيغ از عريان تني مردانه در خون مي رود

طالع خوش قسمتي دارم که در بزم بهشت
گر به کوثر مي زنم پيمانه در خون مي رود

بس که زلف اوست از دلهاي خونين مايه دار
باد در خون مي نشيند، شانه در خون مي رود

در جواني مي توان برخورد صائب از حيات
در بهار اين چنين تخمي نمي کاري چه سود

در سر بي مغز دولت را عروج ديگرست
در نيستان آتش بي بال و پر رعنا شود

مانده اي ز آلوده داماني تو در زندان جسم
ور نه از ديوار در بر ماه کنعان وا شود

سنبل جنت شود در سينه چون بشکست آه
گريه چون در دل گره شد چشمه کوثر شود

نيست در يکتايي حق هيچ کس را اشتباه
در نماز و تر ممکن نيست شک داخل شود

هر نواسنجي که سر در زير بال خود کشد
خلوتش چون غنچه صائب در خزان پر گل شود

عشق دارد دامها در خاک در هر ذره اي
ورنه تنها دانه اي چون رهزن آدم شود؟

صائب از انديشه آن زلف و کاکل در گذر
فکر چون بسيار در دل ماند سودا مي شود

جلوه هاي مختلف دارد مي دولت که آب
زنگ در آيينه و در تيغ جوهر مي شود

گنج خرسندي نهان در زير پاي عزلت است
در صدف چون قطره لنگر کرد گوهر مي شود

بس که پيکان ترا در جان و دل دزديده ايم
در رگ ما سخت جانان نيشتر خم مي شود

در دل ما خاکساران عشق مي گردد هوس
در سفال ما خس و خاشاک ريحان مي شود

سرو از شرم قدت در دود آه قمريان
چون الف در مد بسم الله پنهان مي شود

در زمستان باغ اگر از برگ عريان مي شود
برگ عيش خلق افزون در زمستان مي شود

سرو را از طوق در زنجير قمري مي کشد
در خيابان که قد او خرامان مي شود

در نظرها طاق نسيان مي کند محراب را
طاق ابروي تو در هر جا نمايان مي شود

از ضمير صاف خود گرد تعلق شسته است
قطره در دست صدف زان در مکنون مي شود

هر که خاک نيستي در چشم خود بيني نريخت
گرچه در خلوت کند طاعت ريايي مي شود

سر به جيب خاک مي بايد کشيدن در خزان
در بهاران بال و پر چون دانه مي بايد گشود

چون شرر در سنگ، در شهرست سودا کو چه بند
آتش ما را بلندي دامن صحرا دهد

هر گدا چشمي ندارد راه در درگاه دل
ورنه کام هر دو عالم را همين در مي دهد

شانه در زلف تو دست باد را بر چوب بست
سرمه در چشم تو داد خودنمايي مي دهد

گوشه اي از وسعت مشرب اگر افتد به دست
در همين جا مي توان در صحن جنت واکشيد

در طريق سعي مي بايد نفس را سوختن
سرمه اي در چشم سنگين خواب مي بايد کشيد