ديوان صائب

در لب پيمانه پر مي نمي گنجد صدا
در دل پر خون عاشق چون فغان پيچيده است؟

از دل عاشق مجو آرام در زندان تن
اين شرر در سنگ از بي طاقتي آواره است

نيست بي فکر رهايي مرغ زيرک در قفس
بلبل بي درد ما در فکر آب و دانه است

هيچ کس در پايه خود نيست کمتر از کسي
گنج دارد زير پر تا جغد در ويرانه است

پرده غفلت مبادا چشم بند هيچ کس!
در قفس هم مرغ ما در فکر آب و دانه است

خويش را بشناس تا در مغز داري نور عقل
پي به گنج خود ببر تا ماه در ويرانه است

نيست در فکر گلستان بلبل بي درد ما
بس که در کنج قفس مشغول آب و دانه است

در مقام خويش هر زشتي بود صائب نکو
مي برد چون خال دل تا جغد در ويرانه است

نيست هر کس را که چشم خوش نگاهي در نظر
در سواد آفرينش آشنا گم کرده اي است

بوسه لب تشنه در دور لب نوخط او
در سياهي چشمه آب بقا گم کرده اي است

هر که غافل گردد از حق در جهان با اين ظهور
مهر عالمتاب در نور سها گم کرده اي است

در نيابد هر که چون پروانه ذوق سوختن
در دل دوزخ بهشت جاودان گم کرده اي است

هر که در آغاز خط از گلرخان غافل شود
در بهاران عندليب گلستان گم کرده اي است

دل که در زلف پريشان تو مي جويد قرار
در شب تاريک مرغ آشيان گم کرده اي است

هر که غافل از ظهور حق بود در ممکنات
بوي يوسف در ميان کاروان گم کرده اي است

زان قد نازآفرين در هر دلي انديشه اي است
اين نهال شوخ را در هر زميني ريشه اي است

هر که در دريا شود اهل بصيرت چون حباب
هر نظر محو جمالي، هر نفس در عالمي است

نيست در مجموعه افلاک با آن طول و عرض
از حقايق آنچه مثبت در کتاب آدمي است

گر چه دارم در بغل چون هاله تنگ آن ماه را
همچنان از شرم، جاي او در آغوشم تهي است

جذب عشق از در درون مي آورد معشوق را
طوطي ما را شکر در پسته منقار بست

هر که شد در حلقه سرگشتگان چون نقطه فرد
از سر رغبت کمر در خدمتش پرگار بست

عشق تن در صحبت ما داد از بي آدمي
کوه قاف از بي کسي در سايه عنقا نشست

کرد رعنا همچو آتش بال و پرواز مرا
در طريق عشق اگر خاري مرا در پا نشست

تا به مژگان آن نگاه گرم در دل جاي کرد
اين خدنگ جانستان در سينه ام تا پر نشست

حلقه بيرون در شد آن دل چون سنگ را
پيچ و تاب من که در فولاد چون جوهر نشست

بيم سيلاب خطر فرش است در معموره ها
فارغ البال است هر جغدي که در ويران نشست

گشت تير روي ترکش در نظرها آه من
در دل تنگم ز بس پهلوي هم پيکان نشست

از شکست بال، صائب در قفس خون مي خورم
اي خوشا مرغي که بالش در گلستاني شکست

باده خون مرده را ريحان کند در زير پوست
استخوان را پنجه مرجان کند در زير پوست

هست در شرع ادب خونش هدر چون گوسفند
هر که چون مجنون رود در کوي جانان زير پوست

در ضمير سنگ غافل نيست لعل از آفتاب
مي رسد در هر کجا باشد به دل پيغام دوست

روزي بي خون دل کم جو که در بحر وجود
بي کشاکش طعمه اي گر هست، در قلاب هست

مرغ زيرک در جبين دانه بيند دام را
دام را در خاک پنهان کردن اي صياد چيست؟

هر که از مي توبه در آغاز عمر خود نکرد
در جواني پير گرديدن نمي داند که چيست

در گذر زين عالم پر شور و شر صائب که تخم
در زمين شور باليدن نمي داند که چيست

عالمي در جستجوي ماه اگر سرگشته اند
نعل ماه عيد در آتش ز جست و جوي کيست؟

در ديار ما که مذهب پرده دار مشرب است
گوشه رندي ندارد هر که در محراب نيست

نيست تا پاک از غرضها در سخاوت سود نيست
در تلاش نام، سيم و زر فشاندن جود نيست

در پس ديوار محرومي گريبان مي درم
گر چه محرمتر ز من کس در حريم يار نيست

آنچه بايد کم نمي گردد، که در ايام دي
نخل ها بي برگ گردد سايه چون در کار نيست

تا به گردن در گل تسبيح باشم تا به کي؟
يک سر مو غيرت دين در تو اي زنار نيست

غير صائب کز نوا در پيش دارد چرخ را (کذا)
بلبل خوش نغمه اي امروز در گلزار نيست

داغ دارد گريه در شبهاي وصل او مرا
ابر اگر در وقت خود بارد، به دهقان بار نيست

بست بر من ريزش پير مغان راه سئوال
در ميان بحر ماهي را زبان در کار نيست

عندليب از بوي گل در بيضه مستي مي کند
چون غذا افتاد روحاني، دهان در کار نيست

فارغند از عقل دور انديش، مستان خراب
خانه بي بام و در را پاسبان در کار نيست

حسن را در هر لباسي مي شناسند اهل ديد
اين قدر روپوش اي جان جهان در کار نيست

سيل بي رهبر به دريا مي رساند خويش را
شوق در هر دل که باشد رهبري در کار نيست

راه نتوان برد از سنگ نشان در بي نشان
حق طلب را کعبه و بتخانه اي در کار نيست

تير صائب پر برون آرد در آغوش کمان
راه پيماي طلب را خانه اي در کار نيست