ديوان صائب

بر ضعيفان رحم کردن، رحم بر خود کردن است
واي بر شيري که آتش در نيستان افکند

گر نخواهي کام خود را تلخ، خوش گفتار باش
پسته را شيرين زباني در شکر مي افکند

هر چه با ما مي کند عقل سبکسر مي کند
کشتي ما را معلم در خطر مي افکند

کوچه ها در رود نيل آسمان پيدا شود
دست چون سازد به عزم رقص آن رعنا بلند

عشق شورانگيز در هر جا نمک پاشي کند
از دل صد پاره ما شور مي گردد بلند

گوشه گيراني که از دنيا نظر پوشيده اند
مي خلد در پاي هر کس نوک خاري سوزنند

خانه بر دوشان که دارند از توکل پشتبان
هر دو عالم گر شود زير و زبر در مأمنند

خام دستاني که پشت پا به دنيا مي زنند
در حقيقت دست رد بر زاد عقبي مي زنند

نقش حق چون موج آب زندگاني در نظر
ساده لوحان بر دل خود نقش باطل مي زنند

پاک اگر شويند دست از چرک دنيا خاکيان
دست در يک کاسه با خورشيد چون عيسي کنند

آبروي خود به خاک تيره يکسان کرده اند
هر چه جز همت گدايي از در دلها کنند

جلوه دنيا بود در ديده اش موج سراب
هر که را صائب درين عبرت سرا بينا کنند

بي دل خرسند در فقر و غنا آرام نيست
آن زمان آسوده گردد دل که خرسندش کنند

هست اگر آسايشي، چون سرو در دست تهي است
واي بر نخلي که مي خواهد برومندش کنند

آب در روغن برآرد از دل آتش فغان
واي بر آن کس که با ناجنس دربندش کنند

چون صدف هر کس که شد افتادگان را دستگير
چون نباشد در ميان، نيکي به فرزندش کنند

نعمت الوان عالم را کند خون در جگر
هر فقيري کز قناعت چشم و دل سيرش کنند

خط آزادي بود مشق جنون در ملک عشق
هر که عاقل مي شود اينجا به زنجيرش کنند

کودکي کز جود بي بهره است در مهد زمين
خون خود را مي خورد طفلي چو هم شيرش کنند

چون الف در مد بسم الله پنهان مي شود
گر برابر سرو را با قد رعنايش کنند

آسمان صائب عبث خم در خم من کرده است
من نه آن شمعم که پنهان زير سرپوشم کنند

گرچه در ظاهر به زيردست و پا افتاده اند
بگذرند از نه فلک چون رخش همت زين کنند

در هوا چون خرده جان شرر رقصان شود
گر ز روي شوق خون مرده را تلقين کنند

مي شود در يک دم از اوتاد، چون کوه گران
کاه برگي را که آن دريادلان تمکين کنند

پخته شو تا روز محشر ايمن از دوزخ شوي
ورنه عود خام را در کار مجمر مي کنند