ديوان سيف فرغاني

گرچه در زير اسب دارد چون کسي بالاي اوست
چون خران بارکش زين بر فرس آسوده نيست

چو مردان نفس سرکش را بزنجير رياضت ده
که کس مر شير را ناورد بي زنجير در طاعت

هوا را خاک بر سر کن بدست همت وآنگه
چو آب اندر دهان آتش بکف مي گيرد در طاعت

برو اندر صف مردان چو غازي تيغ زن با خود
درآور نفس کافر را بيک تکبير در طاعت

ازين سان موعظت مي گوي با خود سيف فرغاني
درآور نفس سرکش را بدين تدبير در طاعت

تو چون گنجي و حب مال مارست اي پسر در تو
سخن بشنو برو از خود بافسون مار بيرون کن

اگر از دست حکم دوست تيغ آيد ترا بر سر
سپر در رو مکش جوشن درين پيکار بيرون کن

سرت را در فسار حکم خويش آورد نفس تو
گر از عقل افسري داري سر از افسار بيرون کن

گرت در دل نيامد عشق و عاشق نيستي باري
برو با عاشقان او ز دل انکار بيرون کن

برو گر عاشق از جاني برو اي سيف فرغاني
گرت در دل جز او چيزيست عاشق وار بيرون کن

اي تو از بهر بريشم زده در دنيا چنگ
گر نه اي ناي برو از دم او باد مگير

هرگز اولاد (تو) بعد از تو غم تو نخورند
زر بشادي خور و در دل غم اولاد مگير

بر اميد قرب تو داريم تا صبح اجل
در شب هجر تو وقتي خوشتر از روز وصال

نفس سرکش چون تواند ساخت با اندوه عشق
کي تواند خورد اگر با سک بود نان در جوال

گر کمال خويش خواهي گام زن وز ره ممان
زآنکه چون در سير باشد بدر خواهد شد هلال

تا تويي اي سيف فرغاني ازين پس در سخن
زين نمط مگذر که بعد از حق نباشد جز ضلال

در سماع از گفته تو شورها خواهند کرد
دم بدم ارباب وجد و هر نفس اصحاب حال

جهد کن تا ز سحاب غم جانان چو صدف
قطره يي در دهنت افتد و گوهر گويي

بلبل ناطقه را شور چو در طبع افتد
از پي گل رخ خود شعر چو شکر گويي

ملک از چرخ فرود آيد و در رقص آيد
گر تو زين پرده چو مطرب غزلي برگويي

با يزيد انبازي اندر خون شاهي چون حسين
چون تو در حرب از براي شمر جوشن مي بري

به ز بيداري بود جاي دگر سگ را و گر
بر در اصحاب کهفش بهر خفتن مي بري

دلت که اوست خضر در جهان هستي تو
از آن بمرد که آب حيات تو نان شد

کنون سزد که ز چشم تو خون چکد چو کباب
چو در تنور ندامت دل تو بريان شد

اي ترا در کار دنيا بوده دست افزار دين
وي تو از دين گشته بيزار و ز تو بيزار دين