ديوان سيف فرغاني

رويم چو کاه گشت چو در دل ز هجر تو
قوت گرفت غصه چو از جوچهار پاي

در راه وصف تو که کس آن را بسر نبرد
زين پيش عقل را نکند هيچ کار پاي

دو کون در ره عشق تو ترک بايد کرد
که جمع مي نشود خاک با چنان گوهر

بجان فروشي از آن لب تو بوس و اين عجبست
که در ميانه معدن بود گران گوهر

ز سلطان بي نيازي نيست در دنيا توانگر را
بمن ده ملک درويشي ز سلطان بي نيازم کن

طمع درديست در انسان که باشد مال درمانش
ببر اين درد را از من ز درمان بي نيازم کن

دل دنياطلب کورست هان اي سيف فرغاني
بگو در راه دين يارب ز کوران بي نيازم کن

اي ز تو هم خرقه هم سجاده تو بي نماز
در حقيقت بر من و تو اسم درويشي مجاز

گر نداني سر درويشي و گويي فقر چيست
آنکه در عالم بحق از خلق باشي بي نياز

در ره معني نکو کن جان خود زيرا بحشر
بس بصورت زشت باشد نفس تن پرور بناز

تا زخود بيرون نيايي ره نيابي در حرم
ور چه همچو کعبه باشي سال و مه اندر حجاز

ملک رويست و تويي شايسته بروي همچو چشم
ملک چشمست و تويي بايسته در وي چون بصر

هم بدست عدل گردان پشت حال ما قوي
هم بچشم لطف کن در روي کار ما نظر

سيف فرغاني نصيحت کرد و حالي باز گفت
باد پند و شعر او در طبع پاکت کارگر

سود دارد پند اگر چه اندرو تلخي بود
خوش بود در کام اگرچه بي نمک باشد شکر

اي که در حسن عمل زامسال بودي پار به
مردم بي خير را دست عمل بي کار به

چند گويي من بهم در کار دنيا يا فلان
چون ز دين بي بهره باشد سگ ز دنيا دار به

آن جهانجويي که نزد حق بدين نبود عزيز
در جهان چون اهل باطل بهر دنيا خوار به

در طريق ار يار جويي از غني بهتر فقير
ور بگرما سايه خواهي بيد از اسپيدار به

با وجود خار کز وي خسته گردد آدمي
گل چو در گلشن نباشد گلخن از گلزار به

چو زال زر برو ايران زمين نگه مي دار
چو رستم ار نزني در بلاد توران تيغ

رو غم دين خور درين دنيا که فردا در بهشت
نوش شادي آن خورد کين نيش غم بسيار خورد

تا امام خود نسازي شرع را در کار ملک
هرچه تو حاکم کني چون ظلم باشد دون عدل

هرچه در دنيا وجودي دارد ار خود ذره است
از خلاف ضد خود او نيز بس آسوده نيست

گرچه خاکش در پناه خويشتن گيرد چو آب
زآتش ار ايمن بود از باد خس آسوده نيست