ديوان سنايي

خواهيد تا شويد پذيراي در لطف
خود را به سان جزع و صدف کور و کر کنيد

خود در کمال چرخ نه بس آب و روشنيست
اي خاک تيره بر سر چرخ و کمال او

تا در ميان ماتم خود بيني آن رخش
پر خاک و خون شده چو لب آبدار خويش

کي نان و آب خودش خورد آن مادري که او
در خاک ره نهد چو تو سرو از کنار خويش

نعمتي بود آنکه ما را دوست ناگه زين بلا
در جهان روز کوري حجره اي بنياد کرد

اين نه بس ما را ز عشقش کز پي يک حقشناس
لحن او در بلخ ما را شاعري استاد کرد

شاد گشت از مهر او زان بيني آب اندر بحار
يار شد با کين او زان يابي آتش در اثير

تافته هرگز نبيني ميم و را و دال را
يک زمان در چاکريش از بهر دال و را و ميم

چون دلش را در سلامت دين ز دلها يافت پيش
نيز يک دل را نخواهد جز دل ما را سليم

اي چو گل در باغ دين خشبوي و نوراني جمال
لفظ تو چون حاسدت بشنيد شد چون لاله لال

مادحان را بس تو نيکو دار کز بهر کرم
نيز در عالم فلک را چون تو فرزندي نماند

محنت و راحت همي در حضرتت بازند نرد
من چنان دانم که محنت چون همه مردان نماند

حرص آن معني که تا در حضرت غزنين و بلخ
ابتدا جامه تو پوشد کابتدا مدح تو خواند

حفظ ايزد سال و مه بر ساقه کام تو باد
عون گردون روز و شب در کوکبه کار تو باد

در غريبي از براي پادشاهي نام و ننگ
بر سر و فرق سنايي تاج و دستار تو باد

يار دنيا نيستي پس بهر دين در آخرت
احمد مرسل شفيع و فضل حق يار تو باد

تا به سامان بود بستان شاخ در وي ننگريست
چون همي هنگام آن آمد که بي سامان شود

تا در ايران خواجه بايد خواجه ايران شاه باد
حکم او چون آسمان بر اهل ايران شاه باد

سوي ميزان شد براي سختن زر آفتاب
زان که روي باغ را گردون به ميزان در کشد

هر که بر فتراک امرش يک زمان خود را ببست
خويشتن را در دو گيتي چون خرد مشهور کرد

پس چو چونين ست بهر نام نيکش خلق را
مدح او چون مدح روح و عقل در افواه باد

جذر و کعبي را که نگشاد ايچ کس از بستگي
حل کند در يک زمان گر طبع او جولان کند

عقل و جان گر روز و شب در تحت فرمان ويند
پس عجب نبود که چاکر خواجه را فرمان کند

روي پاداشي نبيند هرگز از اعمال نيک
هر که روزي يا شبي در بند باد افراه تست

همچنين و بعد ازين تا در جهان گردد زمان
دولتت را حکم باد و عشترتت را گاه باد