ديوان سنايي

ما را شرابي يار کن يا چيزکي در کار کن
گر نور نبود نار کن آخر نباشد کم ز کم

انجم فرو روب از فلک عصمت فرو شو از ملک
بر زن سما را بر سمک انداز در کتم عدم

تا کي ز کاس ذواليزن گاهي عسل گاهي لبن
مي مکش بسان تهمتن اندر عجم در جام جم

مي کش که غمها مي کشد اندوه مردان وي کشد
در راه رستم کي کشد جز رخش رخت روستم

بستان الاهي جام را بردار از آدم دام را
در باز ننگ و نام را اندر خرابات قدم

در خواب جانش داده اي آب روانش داده اي
بر خود نشانش داده اي چون گشت موجود از عدم

عشق تو با مفلسان سازد چو من در راه او
برگ بي برگي ندارم بينوايي چون کنم

من چنان خواهم که او خواهد چو در خرمن گهش
از کهي گر کمتر آيم کهربايي چون کنم

او که بر رخ حسن دارد جز وفاکاريش نيست
من که در دل عشق دارم بي وفايي چون کنم

بادپايي خواهد از من عشق و من در کار دل
دست تا از دل نشويم بادپايي چون کنم

نه از رفيق گريغ و نه از فراق دريغ
نه در ميانه تکلف نه از زمانه ستم

مرا دل اندر راه و دو ديده در حرکات
بجسته از بر يار و نشسته بر ادهم

بسهم شير و بتن زنده پيل و چشم چراغ
چو عزم بر سر کوه چو وال در دل يم

آتشي بيش مزن در دل و جانمان ز فراق
که خود از آتش عشقت چو دخان و شرريم

پاي ما را به ره عشق تو آورد و بداشت
تو چه داني که ازين پاي چه در درد سريم

ليک شکر است ازين لاغري خود ما را
که رقيب تو نبيند که به تو در نگريم

از پي عشق تو اي طرفه پسر در همه حال
بنده شهر تو و دشمن شهر پدريم

بر بساز کم زنان خود را بر آن مهتر نهيم
گر دغا بازد کسي ما مهره در ششدر نهيم

در دو کونم نيست از معلوم حالي يک درم
با چنين افلاس خود را نام سر دفتر نهيم

کي پسندد عاقل از ما در مقام زيرکي
کاسب تازي مانده بي که جو به پيش خر نهيم

مصر اگر فرعون دارد ما به کنعان بس کنيم
سيم گر سلمان ربايد ديده در بوذر نهيم

تا بدين دلق اي برادر در سنايي ننگري
عطر از عود آن گهي آيد که بر آذر نهيم

گر چه ستد زمانه چک و چاک را ز ما
آتش نخست در شکن چاک و چک زنيم

اي ما ز لعل پر نمکت چون نمک در آب
هرگز بود که زيور ما بر محک زنيم

خيز تا از روي مستي بيخ هستي بر کنيم
نقش دانش را فرو شوييم و آتش در زنيم