ديوان سنايي

آنکه مر ملک ملک را ز نکو رايي و داد
دست بنهاد چو در عمر خود از عدل عمر

چارسوي و پنج حس بخت بگرفت آن چنانک
حادثه نه چرخ را از شش جهت بر بست در

هر که در کانون خصمش آتش کينه فروخت
گر چه با رفعت بود کم عمر گردد چون شرر

در تو کز گردون ملکت صدهزاران آفتاب
مي برون آري و هستي و هر زماني بنده تر

شد ز اقبال و ز فرت در لطافت آن چنانک
زهر قاتل گر غذا سازي نيابي زو ضرر

ديده دشمن کند تيرت چو نقش چشم بند
گر چه در ظلمت عدو چون ديده ها سازد مقر

نيزه اي اندر بنان اختر کن و جيحون مصاف
باره اي در زير ران هامون برو گردون سير

راکبش گر سوي مشرق تازد از مغرب بر او
گر چه در روزه ست مفتي کي نهد حکم سفر

سم او سنبد حجر را در زمان الماس وار
پس بزودي زو برون آيد چو آتش از حجر

هر که نامت بر زبان راند از بدي در يک زمان
خضروارش حاضر آرد نزد ايشان ما حضر

آتش ار هيزم کند کم در طبيعت طرفه نيست
آتشي کو هيزم افزايد همي اين طرفه تر

گر به زر وصف کند برگ رزان را پس از آن
برگ زرين شود از دولت او در مه تير

اي جواني که ز معني نوت در هر گوش
هر زمان نور همي نو طلبد عالم پير

هر زمان زهره و تير از پي يک نکته تو
هر دو در مجلس شعر تو قرينند و مشير

هر کسي شعر سرايد وليکن سوي عقل
در به خر مهره کجا ماند و دريا به غدير

چهره و ذات ترا در هنر از بي مثلي
خود قياسيست برون از مثل سوسن و سير

گر چه دل در صفت مدح تو حيران شده بود
او همي کرد همه مدح تو موزون به صرير

ليک در جمله تو از دولت نيکو شعري
چون شهان سوي زري من چو خران سوي شعير

آدمي در جمله تا از نفس پر باشد چو گوز
هر زماني آيد از وي ديو را بوي پنير

در مصاف خشم و شهوت چشم دل پوشيده دار
کاندرين ميدان ز پيکان بي ضرر باشد ضرير

فاسقت خوانم نه عاشق ار چو مردان در سماع
ذوق سمعت بازداند نغمت بم را ز زير

چونت عمر و زيد باشد کارساز نيک و بد
در نبي پس کيست «نعم المولي و نعم النصير»

مير ميرت بر زبان بينند پس در وقت ورد
يا مخوان «فوضت امري » يا مگو کس را امير

اي خميرت کرده در چل صبح تاييد الاه
چون تنورت گرم شد آن به که بربندي فطير

صدق ما را صبح کاذب سوخت ما را صدق بخش
پاي ما در طين لازب ماند ما را دستگير