ديوان سنايي

اين نه شرط مومني باشد که در ايمان تو
حق همي خاين نمايد خاک و سرگين استوار

گرد دين بهر صلاح دين به بي ديني متن
تخم دنيا در قرار تن به مکاري مکار

سخت سخت آيد همي بر جان ز راه اعتقاد
زشت زشت آيد همي در دين ز راه اعتبار

تا نداني کوشش خود بخشش حق دان از آنک
در مصاف دين ز بود خود نگشتي دلفگار

علم و دين در دست مشتي جاه جوي مال دوست
چون بدست مست و ديوانه ست دره و ذوالفقار

زان که مشتي ناخلف هستند در خط خلاف
آب روي و باد ريش آتش دل و تن خاکسار

ز آنچنين بادي و خاکي چون سنايي بر سر آي
تا چنو در شهرها بي تاج باشي شهريار

ني که بيمار حسد را با شره در قحط سال
گرش عيسي خوان نهد بر وي نباشد خوشگوار

چون مردمک ديده عزيزي بر ما ز آنک
در چشم تو سيم و زر ما هست چنين خوار

عالم سفلي نه جاي تست زينجا بر گذر
جهد آن کن تا کني در عالم علوي قرار

اي برادر روي ننمايد عروس دين ترا
تا هواي نفس تو در راه دين شد ره سپار

چشم آن نادان که عشق آورد بر رنگ صدف
والله ار ديدش رسد هرگز به در شاه وار

تا تو مرد صورتي از خود نبيني راستي
مرد معني باش و گام از هفت گردون در گذار

از پي يک مه که برگ گل دمد بر وي همي
گرمي و سردي کشد در باغها يک سال خار

تا بوي در زير بار حلق و خلق و جلق و دلق
پرده داران کي دهندت بار بر درگاه يار

تا تو مرد صورتي از خود نبيني راستي
مرد معني باش و گام از هر دو کشور در گذار

هر که در ميدان عشق نيکوان گامي نهاد
چار تکبيري کند بر ذات او ليل و نهار

رو که در بند صفات و صورت خويشي هنوز
بر سوي تو عز منبر خوشترست از ذل دار

آب و گل را زهره مهر تو کي بودي اگر
هم ز لطف خود نکردي در از لشان اختيار

کيست آنکو عز خويش از خاک درگاه تو ديد
کوشد اندر صدر دين در چشم کس يک روزخار

هيچ جاهل در جهان مفتي نگشته ست از لباس
هيچ گنگ اندر جهان شاعر نگشته ست از شعار

در چنين مجلس که او کردست آنک کرده اند
جبرئيل از سدره و حوران ز کنگرها نظار

چشم آن نادان که عشق آورد بر رنگ صدف
بالله ار ديدش رسد هرگز به در شاهوار

قد و منظر چنگري بنگر که در علم نظر
جان خصمان را همي چون دارد اندر اضطرار

اي چو آتش در بلندي وي چو آب اندر صفا
وي چو باد اندر لطافت وي چو خاک اندر وقار