ديوان سنايي

در شريعت ذوق دين يابي نه اندر عقل از آنک
قشر عالم عقل دارد مغز روح انبيا

در خداي آباد يابي امر و نهي دين و کفر
و احمد مرسل خداي آباد را بس پادشا

ناشتا نزديک او شو زان که خود نبود طبيب
مفتي ذوق و دليل نبض جز در ناشتا

چنگ در فتراک او زن تا بحق يابي رهي
سنگ بر قنديل خود زن تا ز خود گردي رها

عشق را بيني علم بر کرده اندر کوي صدق
عقل را بيني قلم بشکسته در صدر رضا

با وفاداران دين چندان بپر در راه او
تا نه بال خوف ماند با تو نه پر رجا

تو چه ديدستي هنوز از طول و عرض ملک او
کآنکه در سدره ست هم آن را نداند منتها

بخشش خود را به شکر کس نيالايد که هست
در ره آزاد مردان شکر جزوي از جزا

پارسا خواندستم اندر شعر و من بر صدر او
هر که در فردوس باشد چون نباشد پارسا

ريش تو داند که گوز بينمک مان در مزه
کم نيابد آخر از تيز نمک سود شما

ده خدا در خشم شد با غور گفتا: هم کنون
راست گردانم به يک باهو من اين پشت دوتا

مالشي بايست ما را زان که به ربط را همي
گوشمالي شرط باشد تا درآيد در نوا

از تو آن آيد ز ما اين زان که در شرط قمار
پختگان را صرف بهتر خام دستان را دغا

شهادت گفتن آن باشد که هم ز اول در آشامي
همه درياي هستي را بدان حرف نهنگ آسا

چو لا از حد انساني فکندت در ره حيرت
پس از نور الوهيت به الله آي ز الا

تو در کشتي فکن خود را مپاي از بهر تسبيحي
که خود روح القدس گويد که بسم الله مجريها

جهان هزمان همي گويد که دل در ما نبندي به
تو خود مي پند ننيوشي ازين گوياي ناگويا

چو علمت هست خدمت کن چو دانايان که زشت آيد
گرفته چينيان احرام و مکي خفته در بطحا

ترا تيغي به کف دادند تا غزوي کني با خود
تو چون از وي سپر سازي نماني زنده در هيجا

قدم در راه مردي نه که راه و گاه و جاهش را
نباشد تا ابد مقطع نبودست از ازل مبدا

که يارب مر سنايي را سنايي ده تو در حکمت
چنان کز وي به رشک افتد روان بوعلي سينا

ظفر ظفر تو نيز مکن در عناي مرگ
بر قهر و رجم نفس ز ديو رجيم ما

اي چو آب اندر لطافت اي چو خاک اندر درنگ
وي چو آتش در بلندي و چو باد اندر صفا

گر چه ناهموار بود از پيشکاران کار حکم
پيش از اين ليکن ز فر عدل تو در وقت ما

عقل چون در يافتن شد اين همه گرد آمدند
نزد او از بهر عز سرمد و کسب بقا