ديوان سلمان ساوجي

دامن چترش که خورشيد فلک در ظل اوست
سايه بان رحمت اين سبز شادروان شده

گرچه عقل پير عالم را اب وجد مي شود
در دبيرستان رايش، طفل ابجد خوان شده

هرکه سر پيچيده از فرمان تو در گردنش
چو رسن حبل الوريد اندر تنش پيچان شده

مرکبت چون در مقام دست برد آورده پاي
مردي رستم سراسر حيله و دستان شده

مشتري را گرشرف نگرفته فال از طالعت
آفتاب طالعش در خانه کيوان شده

بر يمينت هرکه راسخ بود چون تيروکمان
آمده بر سر اگر در رزم خود عريان شده

گنج معني شد روان در روزگار دولتت
ليکن اين معني براي خاطر سلمان شده

سفره احسان و لطفت در جهان گسترده باد!
پادشاهانت گداي سفره احسان شده

روز عيدت فرخ و بدخواه اشتر زهره ات
باد در پاي سمندت چون شتر قربان شده!

زخود سفر کن اگر نعمت ابد طلبي
که در چنين سفر آن سفره ماحضر يابي

اگرنه بر دل کوه است خاري از دوران
فسرده خون زچه در سينه حجر يابي؟

ز چشمت ار سبل ريب عيب برخيزد
سراير حجب غيب در نظر يابي

اگر کند سخني در غلاف مظلومي
از آن بترس که شمشير کارگر يابي

دميد گرد لب جوي خط زنگاري
بيا و در قدح افکن شراب گلناري

صبا شراب صفا ريخت در پياله گل
به يک پياله مل گشت به روي گل ناري

زمان زمان گل است و اوان ساغر مي
کي آوري مي اگر در زمان گل ناري

فغان ز درد و دل سار و ناله سحرش
که هست در دل سار علتي ساري

کسي که شد چو قلم در زمان او دو زبان
نصيب اوست سيه رويي و نگونساري

که در جهان کمري جز به طاعتت بندد
که آن کمر نکند بر ميانش زناري؟

جهان عدل تو باغي است بارور که در او
جز از درخت نبيند کسي گران باري

کواکب سخنم طالعند در آفاق
ولي چه سود که طالع نمي دهد ياري

تا حساب طالعش بيند در اصطرلاب ماه
شب همه شب بود کيوان منتظر بر منظري

قاضي صدر ششم، در عين طالع مي نوشت
بر سعادتمندي هر دو جهانش محضري

دفع يأجوج بلا و فتنه را آمد پديد
در جهان از پشت داراي جهان اسکندري

در چنان روزي که گفتي گرد گردون گرد کرد
چهره خورشيد را پنهان به کحلي معجري

بر سر رمحش چو چشم دشمنان ديدي خرد
در دماغ خويشتن بستي خيال عمري

در سرابستان قدرش، شکل انجم بر فلک
قطره هاي شبنمند افتاده بر نيلوفري

سالها شد تا نمي يارد زدن راه عراق
هيچکس در روزگار او، مگر خنياگري

در شب تاريک حرمان رهرو اميد را
جز فروغ اختر رايش نباشد اختري

نااميد از لطف يزدان نيستم با اين همه
همتي در بسته ام باشد که بگشايد دري

باد ز آفات عوارض در پناه لطف حق
جوهر ذاتت که هست الطاف حق را مظهري

تا ابد باشند در ظل شما شه زادگان
اين يکي طغرل تکيني، وان دگر شه سنجري

بهارا روان کرده اي، اشک باران
در آني که پيراهن گل دراني

انيس دل و خاطرم شيخ زاهد
که در خاطر آورد دل اين گماني

صبا دم برافتاده در باغ رضوان
به دلشاد شه مي برد زندگاني

ندانم که چون در نينداخت خود را
ز بام فلک خسرو خاوراني

تو را که هماي خرد هست در سر
منه دل بدين خانه استخواني

شها نيک داني تو رسم جهان را
تو خود در جهان چيست کان را نداني؟

خدايا تو آن نازنين جهان را
فرود آر در جنت جاوداني

برين آفتاب اي فلک زار بگري
فرو رفته در صبح روز جواني

ايا مردم ديده چون بود حالت
در آن عين بيماري و ناتواني؟

اگر خسرو عهد بودي درين ملک
در آن مملکت نيز نوشين رواني

دلا! کار و بار جهان آزمودي
چرا در پي کار و بار جهاني؟

فلک مي رود در پي عذرخواهي
جهان مي رود بر سر مهرباني

در آن باغ خرم، که خوش باد خاکش!
اگر بلبلي کردم و مدح خواني

خرد چون قلم در صفات کمالت
فرو ماند از بي سري و زباني

ماهيت جمال تو گر بيند آفتاب،
پنهان کند ز شرم رخت در نقاب، روي

چشم مرا، زبهر خيال تو هر شبي
داده هزار دانه در خوشاب روي

چشمم در آرزوي عقيق تو هر نفس
شويد به خون لعل، چو جام شراب، روي

پيوسته روي بخت جوان تو تازه است
شک نيست خود که تازه بود در شباب، روي

شير از حمايت تو کند بر غزال پشت
تيهو به پشتي تو نهد در عقاب، روي

از بس که در هواي تو گرم آمد آفتاب
اينک ببين! برآمده سرخ از شتاب، روي

برگردد آسياي پر از دانه فلک
يک جو اگر بتابي از و در عتاب، روي

از عجز در سياقت تعداد بخششت
شد خامه را سياه به روز حساب، روي

جز، به چشم آشنايانش، خيال روي او
در نمي آيد، که مي داند، خيالش، آشنا

عاشقان آنند کايشان، در جدايي واصلند
حد هر کس نيست اين، هستند آن خاصان جدا

بيا سلمان بيا تا سر، کنيم اندر سر کارش
کزين خوشتر سروکاري، نباشد در جهان مارا

بر ما کشيد خط خطا مدعي و ما
خط در کشيده ايم، خطا و صواب را

روشن است اين که مرا، آينه عمر، تويي
در تو آهم نکند، هيچ اثر، آه چرا؟

در ازل، خواند به خود حضرت تو سلمان را
«حاش لله » که بود، رانده درگاه چرا؟

نسيم صبح من، از مشرق اميد دميد
زخواب صبح در آريد، آفتابم را

منم بر آن که چو جورت کشيده ام در حشر
قلم کشند، گناهان بي حسابم را

ما زجام ساقيي مستيم، کز شوق لبش
در ميان دل بود چون ساغر و پيمانه را

عقل را با آشنايان درش بيگانگي است
ساقيا در مجلس ما، ره مده، بيگانه را

اگر نقش رخت ظاهر، نبودي در همه اشياء
مغان هرگز نکردندي، پرستش لات و غزي را

يارب! به آب اين مژه اشکبار ما!
کان سرو ناز را، بنشان در کنار ما

يار اختيار ماست زگيتي، ولي چه سود
در دست ما چو نيست، کنون اختيار ما

بحر غم تو داد به سلمان، که گوش دار
چندين هزار، دانه در، يادگار ما

گفته اي سلمان، که من خود را فدايش مي کنم
زودتر، زنهار کآفاتست در تأخير ما

قبله مانيست، جز محراب ابروي شما
دولت ما نيست، الا در سر کوي شما

روز محشر، در جواب پرسش سوداي کفر
هيچ دست آويز ما را نيست، جز موي شما

چشم تنگت، ترک تاز و حاجبت پيشاني است
زان نمي آيد کسي در چشم جادوي شما

در رهگذر مسجد، از مصطبه بگذشتم
رندي به کفم برزد، دامن، که مرو زاينجا

بي گل رويت ندارد، رونقي بستان ما
بي حضورت، هيچ نوري نيست، در ايوان ما

دوستان، گويند دل را صبر فرماييد صبر
چون کنيم اي دوستان، دل نيست در فرمان ما؟

در فراقش چيست يا رب زندگاني را سبب
سخت رويي فلک يا سستي پيمان ما

نوبهار و عشق و مستي، خاصه در عهد شباب
مي کند، بنياد مستوري مستوران، خراب

ديگران را هوس جنت اگر مي باشد
روضه جنت سلمان در توست، از همه باب

جمال خود منما، جز به ديده پرآب
روا مدار، تيمم به خاک، در لب آب

در جمال عالم آرايت، سخن
نيست کان روشن ترست از آفتاب

چشمم از لعلت، حکايت مي کند
مي چکاند راستي، در خوشاب

آب، بگذشت از سر سلمان و او
همچنان وصل تو مي جويد در آب

سر جمالت به عقل، در نتوان يافتن
خود به حقيقت نجست، کس به چراغ، آفتاب

دولت ديدار را، ديده ندانست، قدر
مي طلبد لاجرم، نقش خيالش در آب

ساقي مجلس بده! باده که خواهيم رفت
ما به هواي لبش، در سر مي، چون حباب

بديد روي تو را گل فتاد، در آتش
شنيد بوي تو، وز شرم گشت، گلاب

برو اي قافله صبح! مزن دم کآنجا
افتابي است که در پرده شام است، امشب

جان نيايد در نشاط، الا که بر بوي حبيب
تا گل رنگين نبالد، خوش ننالد عندليب

دولت بوسيدن پايش ندارد، هر کسي
اين سعادت نيست، الا در سر زلف حبيب

يک هوسم هست، که در پاي تو
جان بدهم، کوري چشم رقيب

تاز در بسته نگردي ملول
«نصر من الله و فتح قريب »

تن بي جان مرا، در پي خويش
سايه وار، آن قد و بالا انداخت

بوي آن باده مرا از مسجد
به در دير مسيحا، انداخت

عمر در ميکده، سلمان گم کرد
يافت، زانجا و هم آنجا انداخت

به کشتگان رهت، برگذر، به رسم زيارت
به خستگان غمت، در نگر، به رسم عيادت

با خون جگر ساز، دلا! زانکه بريدند
با خون جگر، ناف تو در روز ولادت

در صومعه، عمري به اميد تو نشستم
کاري نگشاد، از ورع و زهد و عبادت

من بعد برآنيم که گرد در خمار
گرديم و نگرديم، ازين مذهب و عادت

تنها نه منم، مست، ز خمخانه عشقت
کز جرعه جامش، در و ديوار، خراب است

زاهد چه دهي پند مرا جامي ازين مي؟
در کش که دماغ تو، زپندار، خراب است